မကြာခင် ချစ်မိတော့မှာလားလို့ ငါခံစားမိတယ်၊ ဒီနှလုံးသားလေးဟာ ပြုပြင်နေဆဲမို့ပါ။ သူ့မျက်ဝန်းက အရိပ်အယောင်များကို မြင်ရပေမယ့် Trauma များနဲ့ အသည်းက နီးစပ်ဖို့ ရှေ့မတိုးရဲပါဘူး။ ရှေ့တစ်လှမ်းတိုးလာတဲ့ အချိန်တိုင်း နောက်ဆုတ်မိတဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း တကယ်အံ့ဩမိတယ်။ နေ့ည ၂၄ နာရီ စိုးမိုးနေတဲ့ သူ့အပြုံးတို့နောက်ကွယ်မှာ မကြာခင် ငါကျရှုံးတော့မှာပဲ။ သူမကြားနိုင်တဲ့ စိတ်ဝယ် အရမ်းချစ်တယ် လို့ အကျယ်ကြီး အော်ပြောလိုက်မိတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံ တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ထပ်ချစ်ရဦးမှာလားဆိုတာ ငါကိုယ်တိုင်လည်း မသိတော့ဘူး။ သူဟာ ငါ့နှလုံးသားလေးကို ကစားကွင်းတစ်ခုလို သဘောထားမလားလို့ စိုးရိမ်မိတယ်။ သူ့နှုတ်ခမ်းက အနမ်းတွေကို မျှော်လင့်ပေမယ့် Trauma များနဲ့ အသည်းက ရှေ့ဆက်ဖို့ မဝံ့မရဲဖြစ်နေတုန်း။ အရမ်းချစ်မိနေလို့ ငါ့ကိုအရူးတော့ မလုပ်ပါနဲ့၊ အသည်းခွဲမယ်ဆိုရင် အစတည်းက မလာပါနဲ့တော့။ ရယူခြင်းမဟုတ်တဲ့ အချစ်စစ်နဲ့၊ စွန့်စားပြီး ချစ်မယ်ဆိုတဲ့ မမြင့်ရယ်။ အချိန်မတော် အိမ်ပြန်လမ်းထက်မှာ ငါ့ကို ဆွေးသွားအောင် လုပ်ရက်တဲ့ဖိတ်စာရယ်။ မင်းလက်ဆောင် ပေးထားတဲ့ပုဆိုးလေးအား၊ ငါမြတ်နိုးလွန်းလို့ကိုမဝတ်ပဲသိမ်းထားတယ်။ နာကျင်မာကို ငါပြန်တွေးမိတိုင်း၊ အတူတူစီးခဲ့တဲ့ ဒီစက်ဘီးကလေးထက်ဝယ်၊ ခန်းမကြီးလည်းလှနေပြီ။ ထောင့်ကိုးရာရှစ်ဆယ့်ခြောက်၊ ငါမေ့မရတဲ့နေ့တွေ၊ တွေးလိုက်တိုင်းမှာငါ့မှာအရင်လိုပဲ။ အပေါင်းသင်းများကပြုံးပျော်နေ၊ စကားတွေတိတ်ဆိတ်လို့ ငါရှက်ပြုံးလေးပြုံးနေပါမည်။ နေ့တွေတဖြည်းဖြည်းနဲ့ပြောင်းသွားတော့၊ ငါပြန်တွေ့တဲ့နေ့ဟာ ကလေးလေးပွေ့ချီ။ အရာရာ အရင်လိုမဟုတ်တော့တောင် နင်ဟာ သိပ်လှဆဲမို့ အံဩမိသွားပြီ။ ဟိုးမလှမ်းမကမ်းမှာကားတစ်စီးတွေ့တော့၊ နင်မပြောပြလည်းငါသတိထားမိသွားပြီ။ ဒီလိုအခြေနေမှာ ငါအလိုက်သိလို့ အသာယာ ခေါင်းလေးငုံလို့ ရှောင်ထွက်ခဲ့ရပြီ။ မေ့ပစ်ဖို့အတွက်ပြောဆိုရင် ငါလေအကျင့်ဖြစ်သွားလို့အဖြေမရှိတော့တဲ့။ ငါ့အခြေအနေပါ၊ ဆေးလေးရှိရင်ငါ့ကိုလေ ပေးပါ။ မှုန်ရီဝိုးတဝါးနဲ့ ရောင်နီနိုးထခဲ့ အတာနှစ်ကူးချိန်ပြန်ပြီးနိုးထလာ။ သင်္ကြန်ဒိုးများနဲ့ ဝသာန်မိုးသားထဲ၊ ရွှေရောင်ပိတောက်ပန်းတွေ ပွင့်ဖူးခူးဆွတ်အချိန်မှာလေ။ ရေသဘင်ကြား တာဝတိံသာ နန္ဒာဝန်က ပဉ္စသိင်္ခထံမှနတ်စောင်းသံ ပျံသန်းတီးခတ်အချိန်အခါဟာ ပျိုဖြူတွေကြား ကိန္နရီ ကိန္နရာဖျော်ဖြေဟန်များ မြိုင်ဆိုင်၊ဝေဆာ၊ညီညာ၊ကကြိုးချွေ နှစ်ဦးတန်ခူးလအချိန်။ ရွင်လန်းကာ စိတ်ချမ်းသာကြစေ၊ စိတ်နှလုံးအပြင် ကိုယ်ကျန်းမာကြစေ။ အရွယ်သုံးသွယ် အနာကင်းကာလှစေ၊ တောင်းဆုတွေ လိုတိုင်းတာပြည့်စေ။ ဆန်စပါးတွေ ပြည့်ဖြိုးကြွယ်ဝစေ၊ သဒ္ဒါတရားအပြည့် လှူဒါန်းနိုင်ကြစေ။ ရွှေမိုးတွေ ရွာသွန်းကာကျစေ၊ မောင်မယ်တွေ ချစ်ကြိုးသွယ်ကြစေ။ ဒို့ ရိုးရာ သင်္ကြန်ကျပြီကွ မဏ္ဍပ်တွေအပြိုင်လှနေ၊ လက်ထဲမှာရေဖလားတွေနဲ့ နှစ်သစ်ကို ကြိုဆိုဖို့လေ။ အတက်နေ့ရဲ့ နှုတ်ဆက်နေဝင်ချိန်ဟာ ဘာလို့မှန်းမသိ ဝမ်းနည်းရပါတယ်။ မြန်မာစာပေအစ ကျောက်စာကဟုဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်တွင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ကျောက်စာများတွင် မြစေတီကျောက်စာသည် ထင်ရှား၏။ ကျန်စစ်မင်း၏သားရာဇကုမာရ်မင်းသားက သက္ကရာဇ် ၄၇၄ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် အသည်းအသန်မကျန်းမမာဖြစ်ချိန်၌ မြစေတီ ကျောက်စာတိုင်ကို စိုက်ထူလှူဒါန်းခဲ့၏။ ထို့ပြင် ရွှေဆင်းတုတစ်ဆူပြုလုပ်၍လည်း လှူဒါန်းခဲ့ပါ၏။ ယင်းနှင့်အတူ ကျေးကျွန်လယ်မြေများကိုလည်းလှူဒါန်းကြောင်း (စကားပြေ)ဖြင့်ရေးသားထားသည်ကိုတွေ့ရ၏။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစာပေတွင် “ကျောက်စာစကားပြေ” သည် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်ဟု ယူဆဖွယ်ဖြစ်၏။ ထိုမျှမကသေး ကျောက်စာတိုင်တွင် မြန်မာဘာသာ၊ ပျူဘာသာ၊ မွန်ဘာသာ၊ ပါဠိဘာသာတို့ဖြင့် ရေးထိုးထားသောကြောင့် ထိုခေတ်က မြန်မာဘာသာအပြင် ပျူ၊ မွန်၊ ပါဠိဘာသာတို့သည်လည်း ပေါ်ထွန်းနေပြီဟုသိနိုင်ပါ၏။ မြစေတီကျောက်စာကို စာပေရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် အရေးအသားမှာရှေးကျသည်ကိုတွေ့နိုင်၏။ ပင်းယကောင်းစားသည့် ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သောကာလတွင် မြန်မာစာပေသည် ဖွဲ့ပုံဖွဲ့နည်းကအစ တိုးတက်လာသည်။ ထိုခေတ်တွင် တျာဘွဲ့သီချင်း၊ ကာချင်း၊ ရတုအရေးအသားများကိုသာတွေ့ရ၏။ အင်းဝခေတ်တွင် စာဆိုတော်များ အများအပြားထွန်းကားပေါ်ထွန်းလာပြီး ဧချင်း၊ ရတု၊ မော်ကွန်း၊ တောလား၊ ပျို့၊ ဝတ္ထုတို့တိုးတက်လာသည်။ အကြောင်းမူကား ဘုရင်မင်းမြတ်ကိုယ်တိုင် မြန်မာမှုကိုအားပေးသည့်အပြင် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအပြိုင်ရေးသားပြုစု၍ ဉာဏ်ရည်ပြကြသောကြောင့် ဖြစ်ပါ၏။ ထို့ကြောင့် အင်းဝခေတ်တွင် ပထမတန်းစားစာကြီးပေကြီးများကို အမြောက်အမြား တွေ့ရှိရလေသည်။ တောင်ငူခေတ်တွင် ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များအတော်အတန်စုမိကြသည်။ နန်းတွင်းစာဆိုတို့မည်သည် မိမိတို့၏လင်္ကာရတုများဖြင့် နန်း၏ကျက်သရေကိုဆောင်ကြကုန်၏။ အလံမဲ့သောရထားသည် မတင့်တယ်သကဲ့သို့ စာဆိုမဲ့သောနန်းတော်ကြီးသည်လည်း အဆင်မပြေမတင့်တယ်ရှိချိမ့်မည့်အကြောင်းများကို တွေးခေါ်သိမြင်ဟန်တူသော မင်းကြီးညိုသည် ဘုန်းတော်ရိပ်ကို ခိုလှုံလာကြသော စာဆိုများကို မြောက်စားခြင်းဖြစ်သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်သည် စာဆိုလောကကြီးအတွင်း ထင်ရှားသောခေတ်တစ်ခေတ်ဟုဆိုနိုင်ပါ၏။ ညောင်ရမ်းခေတ်သည် စကားပြေထွန်းကားခေတ်စားသောခေတ်ဖြစ်၏။ ညောင်ရမ်းဆက်မင်းများ လက်ထက်တွင် မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ စာဆိုဦးကုလားသည် မဟာရာဇဝင်ကြီးသာမက ရာဇဝင်လတ်နှင့်ရာဇဝင်ချုပ်များကိုပါ ရေးသားပြုစုခဲ့၏။ ထိုခေတ်ကပေါ်ထွန်းလာသော ဦးကုလား၏စကားပြေများကို အခြားသောစကားပြေ ဆရာကြီးများကပင် စံတင်ထားကြရ၏။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် စာပေတည်းဟူသောမျိုးစေ့ကိုချ၍ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော စာပေပင်မကြီးသည် ကုန်းဘောင်ခေတ် အလောင်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ဖွံ့ဖြိုးရင့်သန် ကဗျာ၊ လင်္ကာတည်းဟူသောအသီးအပွင့်တို့ဖြင့် ‌‌ဝေဝေဆာဆာတင့်တယ်ခဲ့လေသည်။ ထိုခေတ်တွင်ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြသော စာဆိုတော်ကြီးများသည် ပြည်သူများဗဟုသုတဖြစ်ဖွယ်၊ လိမ္မာရေးခြား ရှိဖွယ်စာပေများကို ရေးသားပြုစုခဲ့ကြသဖြင့် မြန်မာ လူမျိုးတို့၏ယဉ်ကျေးမှုသည် ထိုခေတ်မှစ၍ သိသိသာသာကြီးတိုးတက်လာလေသည်။ နှစ်ဆယ်ရာစုတွင် စကားပြေအရေးကောင်းသော စာရေးဆရာကြီးများအမြောက်အမြားပေါ်ထွန်းလာ ခဲ့၏။ ယင်းတို့အနက်မှ စကားပြေဆရာအချို့၏ အဆိုအမိန့်သဘောထား၊ အယူအဆ၊ အတွေးအမြင်တို့ကို စာရေးသူအပါအဝင် စာပေစင်မြင့်တွင်ကလောင်သွေးနေကြသော စာရေးသူများမှတ်သား ခံယူနိုင်စေရန်တင်ပြလိုပါ၏။ စကားပြေဆရာအများစုသည် ကိုယ်တိုင်စကားပြေ အရေးကောင်းသည့်အပြင် စကားပြေအရေးကောင်းအောင် မည်သို့ကြံဆောင်ရေးသားရမည်ကို နည်းပေးလမ်းပြပြုခဲ့ကြပါ၏။ ဦးစွာ ဆရာကြီးပီမိုးနင်း၏စကားပြေရေးသားခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ညွှန်ပြချက်ကိုဖော်ပြလိုပါ၏။ ဆရာကြီး ပီမိုးနင်းသည် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များ၊ လမ်းညွှန်ကျမ်းများကို တစိုက်မတ်မတ်ရေးသားခဲ့သော စကားပြေ ဆရာကြီးဖြစ်ပါ၏။ ဆရာကြီးသည် ခေတ်မီတိုးတက်ရုံမျှမက ခေတ်ရှေ့ပြေးနေသောအမြင်ရှိသူ၊ ရှင်းရှင်းပြတ်ပြတ်တွေးခေါ်စဉ်းစားတတ်သူဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဆရာကြီး၏စကားပြေအရေးအသားများသည် အသက်ဝင်၏။ သို့ဖြစ်၍ ဆရာကြီး၏ညွှန်ပြချက်ကို မျက်မှောက်ခေတ် စာရေးနေကြသူများမှတ်သားနိုင်စေရန် တင်ပြရခြင်းဖြစ်ပါ၏။ ဆရာကြီးက စာရေးခြင်းသည် စာကိုရေးသောအတတ်မဟုတ်၊ စိတ်ကိုရေးသောအတတ်ဖြစ်သည် ဟု မိန့်ဆိုကာ စိတ်ကူး ဉာဏ်၏အရေးပါမှုကို ဖော်ထုတ်ပြသည်။ မလိုအပ်ဘဲ သိုင်းဝိုင်းချဲ့ထွင်ရေးသော စာမျိုးကို အချီးတလံ၊ အသွားတစ်ထွာနှင့် လိုရာမရောက်သောအရေးအသားမျိုးဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြသည်။ အကိုးအကားများဖြင့်လေးပင်နေသောအရေးအသားမျိုးကို ရွှေလိုလေးသောစာကြီးမျိုးဟု တင်စားသည်။ “မီးရထားလမ်းသွယ်တန်းဖောက်လုပ်သည်”ဟု ဖောင်းဖောင်းပွပွရေးခြင်းထက် “မီးရထားလမ်းဖောက်သည်”ဟု စကားပိုမပါဘဲရေးခြင်းက လိုရင်းရောက်ကြောင်း ထောက်ပြသည်။ မှတ်သားနာယူစရာဖြစ်ပါ၏။ သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်းသည်လည်း စကားပြေအရေးကောင်းသူဖြစ်၏။ ဆရာကြီး၏ ဝတ္ထုစကားပြေဖြစ်စေ၊ ကျမ်းစကားပြေဖြစ်စေ၊ သတင်းဆောင်းပါးဖြစ်စေ၊ ခေါင်းကြီးဖြစ်စေ ရှင်းလင်းပြေပြစ်သော၊ ခံ့ညားလေးနက်သောအရေးအသားကိုတစ်သားတည်းတွေ့မြင်နိုင်၏။ စာပေအရေးအသားတွင် မရှိမဖြစ်ဟု ဆရာကြီး ခံယူထားသော အင်္ဂါသုံးရပ်ရှိကြောင်းလည်းသိရ၏။ ရိုးရိုးကလေးရေးခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်ရှင်းရှင်းရေးခြင်း၊ ဖတ်၍ချောခြင်းဟူသောအင်္ဂါများဖြစ်၏။ ၎င်းအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံသောစာမျိုးကိုဖတ်ရသည့်အခါ သမံတလင်းပေါ်တွင် သဲဖြူးပြီး သတ္တုအိုးဖင်နှင့်ပွတ်သော အသံကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်၏နားထဲ၌အခံရခက်လှသည်ဟု ဥပမာပေးထားပုံမှာ နှစ်သက်စရာပင်ဖြစ်ပါ၏။ ထို့ပြင် ဆရာကြီးက ဝါကျတည်ဆောက်သူကို “ဝါကျလက်သမား”ဟု တင်စားလိုက်ပုံကလည်း ထိမိ ပေါ်လွင်လှပါ၏။ ဆက်လက်၍ ဆရာကြီးက ခေါင်းကြီးတစ်ပုဒ်အတွင်း၊ သို့ဖြစ်လေရာ တစ်ခုထက်ပိုခဲ့လျှင် ကျွန်ုပ်၏ဝါကျလက်သမားကျောင်းမှ အောင်လက်မှတ်ရမည်မဟုတ်ချေဟု ဆိုထားပုံမှာလည်း အသက်ဝင်ပြီး သဘောကျစရာကောင်းလှပါ၏။ ဆရာကြီးဒေါက်တာမောင်ဖြူးသည် မြန်မာစာပေအရေးအသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သောဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်၏။ ဆရာကြီး၏စာပေရေးသားခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် သဘောထားအမြင်ကိုလည်း လေ့လာစေချင်ပါ၏။ ဆရာကြီးက “မြန်မာတို့ရေးသောအင်္ဂလိပ်စာသည် အသင့်အတင့်အဓိပ္ပာယ်ရှင်းပါလျက်နှင့် မြန်မာတို့ရေးသောမြန်မာစာသည် အဓိပ္ပာယ်မရှင်းသည်မှာ အသည်းနာစရာကောင်းသည်။ မြန်မာစာတိုးတက်မှုကိုလည်း ဟန့်တားသည်။ မိမိပြောလိုသည်ကို လူတိုင်းပင် ရှင်းရှင်းပြော၊ ရှင်းရှင်းရေးနိုင်ဖို့ကောင်းသည်။ အရေးနှင့်အပြောရှင်းဖို့မှာ လူတိုင်း၏တာဝန်ဖြစ်သည်။ အရင်းခံမှာ အတွေးရှင်းခြင်းဖြစ်သည်။ မိမိပြောလို၊ ရေးလိုတာကို ရှင်းရှင်းတွေးပြီးမှပြောပါ၊ ရေးပါဟု ဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် စာကိုရှင်းအောင်ရေကြစို့ ဟု လမ်းညွှန်ထားလေသည်။ စာရေးရာတွင် စာရေးဆရာဘက်က အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပေါ်သောစိတ်ဖြစ်စဉ်ကို ဆရာဇော်ဂျီက ဤသို့ဖော်ပြထားသည်။ “စာရေးလိုသောအကြောင်းခြင်းရာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စာရေးသူတွင် မြင်မှု၊ ကြားမှု၊ ခံစားမှု၊ သိမှု စသော ကိုယ်နှုတ်နှလုံးအတွေ့အကြုံတို့သည် ရှိခဲ့ရမည်ဖြစ်သည်။ စာရေးသူ၏စိတ်တွင် မြင်မှု၊ ကြားမှုကိုမှီ၍ခံစားမှုသည်ပေါ်စမြဲဖြစ်သည်။ ခံစားမှုအရာ၌လည်း စာရေးသူ၏စေတနာအလိုက် ဆင်းရဲသောခံစားမှုသော်လည်းကောင်း၊ ချမ်းသာသောခံစားမှုသော်လည်းကောင်း ပေါ်ရမြဲဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ခံစားမှုအသိ(ဝါ)ဘဝအသိပေါ်ရမြဲဖြစ်သည်။ ထိုစိတ်အစဉ်သည် စာရေးဆရာ၏ စာမရေးသေးခင်ရှိအပ်သော စိတ်အတွေ့အကြုံဖြစ်သည်။ စိတ်၏တစ်နေရာ၌ ခိုအောင်းနေတတ်သည်။ နောင်အခါ စေတနာက လှုံ့ဆော်ပေးသဖြင့် စာရေးချင်စိတ်ပေါ်လာသောအခါ ထိုခံစားမှုအသိသည် ပြန်ပေါ်လာသည်။ ထိုအခါကျမှသာ ကလောင်စွမ်းရည်သည် ထိုခံစားမှုအသိကို (ဝါ) မြင်မှု၊ ကြားမှု၊ ခံစားမှု၊ သိမှုတို့ကို နေရာတကျလှလှပပ စီစဉ်၍ စေတနာလွတ်ရာသို့ အရောက်ပို့ပေးလာနိုင်သည်။ ဤသို့ပင် ကျွန်တော်ယူဆသည်။ စာရေးသားရာတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရည်အသွေးများသည် အရေးပါသည့်အခန်းကဏ္ဍ၌ ပါဝင်နေကြောင်း ဆရာဇော်ဂျီ၏ဖော်ညွှန်းထားပုံမှာ မှတ်သားစရာပင်ဖြစ်ပါ၏။ ဆရာကြီးမောင်ထင်သည် စကားပြေရေးသားရာတွင် ပြောင်မြောက်သူဖြစ်သည်။ ဆရာ့အရေးအသားသည် ပေါ့ပါးသွက်လက်ပြီး ဖတ်ချင်စဖွယ်ကောင်းသောအရေးအသားဖြစ်သည်။ စကားပြေအရေးကောင်းသောဆရာသည် “စကားပြေအရေးအသားရှေ့ဆောင်လမ်းပြများ”၊ “စာရေးလိုသော်”၊ “စာရေးဆရာဖြစ်လိုသော်” ဆောင်းပါးများတွင် စာအရေးအသားနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လမ်းညွှန်ဆွေးနွေးချက်များသည် မှတ်သားဖွယ်ဖြစ်သဖြင့် အမြည်းသဘောမျိုးဖော်ပြလိုပါ၏။ “စာအရေးကောင်းသည့်လက္ခဏာမှာ မိမိဆိုလိုရင်းကို သူတစ်ပါးဒက်ခနဲနားလည်အောင် ရေးနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ခက်ခဲနက်နဲသောအချက်အလက်များကိုပင်လျှင် သူတစ်ပါးရှင်းရှင်းလင်းလင်းသိလွယ်အောင် ရေးနိုင်လျှင် စာရေးကောင်းသည်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်၏”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “ဝေါဟာရကိုအကြောင်းမသိဘဲ အရမ်းကာရောခိုင်းစေသည်ရှိသော် စေခိုင်းခြင်းခံရသူ ဝေါဟာရသည် စေခိုင်းသူကို ဖီဆန်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအခါမျိုး၌ မုန့်ပျားသလက်အကြောင်းရေးနေသော်လည်း မုန်လာဥဖြစ်ချင်ဖြစ်သွားနိုင်သည်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “စင်စစ်သော်ကား တကယ်စာရေးကောင်းသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ကျွန်တော်တို့ ဆယ်လုံးရေးမှသာ အဓိပ္ပာယ်ရေးရေးထင်သောအရာကို စာတစ်လုံးတည်းနှင့် ထင်းခနဲအဓိပ္ပာယ်ပေါ်အောင် ရေးတတ်ကြသည်သာဖြစ်၏” ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ညွှန်းထားပါ၏။ ဆရာကြီးတက်တိုးသည် ဂန္ထလောကခေတ်မှစ၍ စကားပြေများရေးသားခဲ့သော စကားပြေဆရာကြီးဖြစ်သည်။ အရေးအသားရှင်းလင်းတည်ငြိမ်ပြီး တွေးစရာ၊ ခေါ်စရာများပေးသည့်အတွက် ဆရာ့စကားပြေလက်ရာများကို စာဖတ်ပရိသတ်တို့တလေးတစားဖတ်ကြရ၏။ ကမ္ဘာ့စာပေကို မြန်မာစာပရိသတ်နှင့်အကျွမ်းတဝင်ဖြစ်အောင် မိတ်ဆက်ပေးသောဆရာ့ကျေးဇူးကားကြီးမားလှပါ၏။ စာရေးဆရာတို့၏စိတ်နေစိတ်ထားနှင့် သဘောသဘာဝကို ဆရာကြီးတက်တိုးက - “စာရေးဆရာစိတ်ရှိသူအဖို့ စာရေးခြင်းသည်သာလျှင် ပဓာနဖြစ်သည်။ သူရေးသောစာကိုလူမကြိုက်လျှင်လည်း စိတ်မပျက်။ သူ့စာများက သူ့အဖို့ ငွေကြေးယူမလာလျှင်လည်း စိတ်မပျက်။ သူ့အဖို့ ရေးစရာမကုန်နိုင်။ သူ့လက်ကမရေးနိုင်လျှင် သူ့စိတ်က စိတ်ကူးဖြင့် စာတွေစီနေပေလိမ့်မည်။ အချို့စာရေး ဆရာတို့သည် သေမည်ကိုသိ၍ မိမိရေးနေသောစာကို မသေခင်ကလေး အပြီးသတ်ရေးသွားကြသည်။ ယင်းသို့ရေးရာ၌ ထိုစာမှပေါ်ထွက်လာသော အကျိုးကျေးဇူးကို သူခံစားရမည်မဟုတ်ဟုသိသော်လည်း စာရေးဆရာစိတ်ကတိုက်တွန်းသောကြောင့် စာရေးခြင်းဖြစ်ပေသည်”ဟု “စာရေးဆရာစိတ်”ဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားလေသည်။ မြန်မာစာပေစကားပြေအရေးအသားသည် ပုဂံခေတ်ကျောက်စာစကားပြေမှစ၍ တစ်စတစ်စ အရှိန်ရလာရာ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် များစွာတိုးတက် ထွန်းကားလာသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် နှစ်ဆယ်ရာစုခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ “စကားပြေ”အရေးအသားသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသွားတော့၏။ နှစ်ဆယ်ရာစု စကားပြေဆရာများအမြောက်အမြားရှိသည့်အနက် ဆောင်းပါးရှည်လျားသွားမည်စိုးသဖြင့် အချို့ကိုသာ အမြည်းသဘောဖော်ပြရခြင်းဖြစ်ပါ၏။ နှောင်းခေတ်လူများသည် ဆရာ့ဆရာကြီးများ၏ စကားပြေအရေးအသားကိုစံထား၍ ကြိုးစားခဲ့ကြသဖြင့် ယနေ့မြန်မာစာစကားပြေအရေးအသားသည် အံ့မခန်းတိုးတက်လာသည်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်ပါ၏။ ဤစာတမ်းသည် မြန်မာစာပေ၏ အဦးအစဖြစ်သော ပုဂံခေတ်ကျောက်စာ စကားပြေ အရေးအသားတွင် တွေ့ရသော စကားအသုံးအနှုန်းများအနက် ဂယက်အနက် ထင်ဟပ်နေသော စကားလုံးများကို အတ္ထဗေဒရှုထောင့်မှ လေ့လာတင်ပြထားသော စာတမ်း ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့လေ့လာတင်ပြရာတွင် ပုဂံကျောက်စာစကားလုံးများသည် မူရင်းအနက်(အဘိဓာန်အနက်)၊ ခံစားမှုပြ အနက်တို့အပြင် ဂယက်အနက် ထင်ဟပ်မှုရှိခြင်းကြောင့် အတ္ထဗေဒရှုထောင့်မှ ချဉ်းကပ်၍ လေ့လာတင်ပြလိုပါသည်။ ဤစာတမ်းသည် ပုဂံခေတ် မြန်မာ ကျောက်စာ ဝေါဟာရများကို လေ့လာရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဘာသာစကား ရှုထောင့်တို့ကို လေ့လာရာတွင်လည်းကောင်း အထောက်အကူပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်လည်း ထိုပုဂံခေတ်၌ပင်သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံကိုပင့်ဆောင်လျက် ဗုဒ္ဓသာသနာ သည် ပုဂံပြည်သို့ ကူးပြောင်းကာအမြစ်တွယ်စပြုသည် ဖြစ်သောကြောင့် ရှေးယခင်က မိစ္ဆာအယူကို ယူမိမှားသူတို့သည် တရားအစစ်အမှန်ကို တွေ့ကြရလေပြီဟု သဘောပိုက်လျက် ယုံကြည် လေးမြတ်သူများ ဖြစ်ကြလေသည်။ လှည်းဝင်ရိုးသံ၊ တညံညံ၊ ပုဂံဘုရားပေါင်း ဟူ၍ပင် ပုဂံခေတ်ရှိ လူအပေါင်းတို့ တည်ခဲ့သော ဘုရား ပုထိုးတို့၏ များပြားကြောင်းကို စကားဆိုစမှတ် ပြုကြလေသည်။ ယင်းသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာကို အထူးသဖြင့် ယုံကြည်အားထားကြသူများ ဖြစ်သည်အားလျော်စွာ လင်္ကာ၊ ရတု သီကုံးမှုတို့သည် ဂီတနှင့်သာ သက်ဆိုင် သဖြင့် ဘုရားကိုယ်တော်မြတ် ဟောကြားသော တရားတော်နှင့် မလိုက်လျောလေသောကြောင့် လင်္ကာကို အရေးအသား နည်းကြလေသည်ဟု ယူဆဖွယ်ရာလည်းဖြစ်၏။ အများအားဖြင့် ကျောက်စာများကို ရေးသား ရာ၌ စာသားကို ဘုန်းကြီးရဟန်းများက ရေးပေးပြီးမှ ကျောက်ပြားပေါ်တွင် စာထွင်းသမားက တစ်ဖန် ကူးရေး လေ့ ရှိသည်။ ယခုခေတ်၌ပင် ဘုရားပုထိုး၊ ဂူကျောင်း စသည်များကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းပြီး ကျောက်စာ စိုက်ထူရာ၌ ကျောက်ပြားပေါ်တွင် စာထွင်းသမားကကူး၍ ရေးရန်အတွက် စာကိုစီကုံးရန် ဘုန်းကြီးရဟန်းများ အားတောင်းပန်ကြရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကျောင်းကန်ဘုရား အစရှိသော အဆောက်အအုံတို့ကို လှူဒါန်းခြင်းသည် လောကုတ္တရာရေးဖြစ်သည်။ ထို လောကုတ္တရာရေးတွင် ရဟန်းတော်များသည် လူများထက် သာ၍ သိကျွမ်းနားလည်ကြသည်ဟု အယူရှိကြ၏။ ထိုနည်းအတူ ပုဂံကောင်းစားသောခေတ်၌ များသောအား ဖြင့် ဘုန်းကြီးရဟန်းများက စာစီကုံးပေးရသည်ဖြစ်၍ လင်္ကာ၊ ရတုများကို ဂီတဟု သဘောပိုက်ကာ ရေးသား ခြင်းမပြုကြသဖြင့် ကျောက်စာတွင် စကားပြေများ၍ လင်္ကာမှာ မရှိသလောက် ပါးရှားရခြင်း ဖြစ်ပေသည်ဟု တွေးတော ရပေမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်လည်း အကယ်၍ လင်္ကာကိုယခုတွေ့ရှိရသည်ထက် ကျောက်ပေါ်တွင် ဖြစ်စေ၊ပေပေါ်တွင်ဖြစ်စေ ပိုမိုကာရေးသားခဲ့ကြသည် ဖြစ်စေကာမူ၊ ပုဂံကောင်းစားသော ခေတ်နှစ်ပေါင်းရှစ်ရာကျော် လွန်မြောက်ခဲ့ပြီဖြစ်သောကြောင့် အချို့စာပေတို့သည် မုချ ပျောက်ပျက် ရပေမည်။ မြန်မာတို့သည် စစ်တိုက်ခိုက်ကြခြင်းကို ကြိုက်နှစ်သက်သူများ ဖြစ်ကြ၍ စစ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ထီးကျိုးစည်ပေါင် မင်းပြောင်းမင်းလွှဲ ဖြစ်ကြသည့်အခါ စာပေတို့သည် ပျောက်ပျက်ကုန်ကြရပြန်၏။ ပုဂံခေတ်စာပေ၌ မည်သည့်အတွက်ကြောင့် လင်္ကာအရေးအသား နည်းပါးရသနည်း။ မည်သည့် အကြောင်းကြောင့် ကျောက်စာဖြင့် လင်္ကာများကို မရေးသားခဲ့သနည်း။ လင်္ကာကို မရေးနိုင်၍ ပေလော၊ သို့တည်းမဟုတ် မရေးလို၍ပေလော ဟူသော အမေးမျိုးတို့ကို မေးမြန်းကာ ဆင်ခြင်အပ်ပေသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် ပုဂံခေတ်ရှိ ရှေးလူဟောင်းတို့သည် လင်္ကာကိုမရေးတတ် ဟူ၍ကား မဆိုသာချေ။ ပရိမ္မ ထီးလှိုင်ရှင် ဘုရားကျောက်စာ၌ ဥဿလမည်၊ တန်လိုင်းပြည်ကိုဝ်၊ နည်နည်ညက်ညက်၊ ဖျက်ချေပြီးရှယ် ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ လှည်းထောက်ဘုရားကျောက်စာ၌ အပြစ်ရှစ်ပါး၊ တန်ဆယ်ပါးလျှင်၊ ထင်ရှားမျက်မှောက်၊ ရောက်စေသော ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နားတောင်းတပ်ဘုရား ကျောက်စာ၌ အမျိုဝ်းခုနှစ်ဆက်၊ ညက်ညက်ပြုန်း တီး၊ ပျက်စီးစေသော ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပုဂံကျောက်စာစကားပြေများ၌ တွေ့ရသော လင်္ကာကာရန်တို့ကို ထောက်ခြင်းဖြင့် သိသာနိုင်သည်။ ထိုသူတို့တည်ထားခဲ့သော အာနန္ဒာဘုရား၊ သဗ္ဗညုဘုရားတို့၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားဆန်းကြယ် ခိုင်မာပုံတို့ကို ကြည့်ရှု့ခြင်းအားဖြင့်လည်း ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ် သွားသည် မည်မျှထက်မြက်ကြောင်း ထင်ရှား၏။ မြန်မာစာအရေးအသားသည် အစို့၊ အညှောက်ပေါက်စ ဖြစ်သောကြောင့် ဉာဏ်ထက်မြက်သည့်အလျောက် လင်္ကာကို ရေးသားမည်ဆိုပါက ထိုက်သင့်သလောက် ကောင်းမည် မှန်သော်လည်း သာလွန်အရေးကြီးသော စကားပြေအရေးအသားကိုသာ နိုင်နိုင်နင်းနင်း ရေးသားခြင်း ဖြစ်ပေသည်ဟု တွေးတောရာ၏။ မမရယ် ညီမ မင်္ဂလာဆောင်မှာ မမနဲ့ အရမ်းပြင်ချင်လိုက်တာ။ မလိုက်ရတဲ့ဦးလေးကို အနုပညာကြေးအနည်းငယ်ပေးလိုက်ပါတယ်ဗျာ။ ပါဆယ်ထုပ်ပေးဖို့က kitchen ပိတ်သွားတာမလို့ အကျန်တွေကမထုပ်ချင်လို့ပါ သတိရပါတယ်။ ကျုပ်နဲ့တူတယ် စာတော့ဖတ်ပါရဲ့ ဒါပေမဲ့ ခဏပဲ ပြီးရင် အိပ်ပြီ။ ကျုပ်က အညာကလာတာလေ၊ ခင်ဗျားတို့ အောက်ပြည်အောက်ရွာကလူတွေနဲ့တော့ဘယ်တူမလဲဗျာ။ ဟုတ်ကဲ့ပါခင်ဗျ၊ကျွန်တော်မျိုးကြီးက အညာကပါခင်ဗျ။ မှန်လှပါဘုရား။ လျှောက်ပါရစေဘုရား။ မနက်ဖြန်မှာ နေသာမည်ဖြစ်ပါသည် ဘုရား။ ကျုပ်တို့ရွာမှာ ကားတွေက အခုလိုမျိုး အရမ်းအများကြီးမရှိဘူး။ ခင်ဗျားတို့မြို့မှာက အားကြီးပဲကားတွေက။ ကျွန်တော် မနက်ဖြန် မန္တလေးကို ခရီးသွားဖို့ ရှိတယ်၊ ခင်ဗျား လိုက်ချင်တယ်ဆိုရင် ကြိုပြောပေးပါ။ ကျွန်မ ဒီနေ့ အလုပ်တွေ အရမ်းများနေလို့ ညနေကျရင်တော့ ချိန်းထားတာကို ဖျက်ရလိမ့်မယ် ထင်တယ်။ ကျွန်ုပ် ဒီကိစ္စကို သေချာစဉ်းစားပြီးပြီ၊ မင်းတို့ဘက်က ဘယ်လိုသဘောရလဲဆိုတာ သိချင်မိတယ်။ ကျွန်တော်တို့ သူငယ်ချင်းတစ်စု ဒီတစ်ခါ ပိတ်ရက်မှာ ချောင်းသာကမ်းခြေကို သွားဖို့ တိုင်ပင်နေကြတယ်။ ကျွန်မတို့ ကျောင်းတုန်းက အမှတ်တရတွေကို ပြန်တွေးမိတိုင်း အမြဲတမ်း ပျော်ရွှင်နေရတာပဲရှင်။ ကျွန်ုပ်တို့ နိုင်ငံသားတိုင်းမှာ ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ဖို့ တာဝန်ရှိတယ်လို့ မြင်တယ်။ ကျုပ် ပြောတာကို ခင်ဗျား နားထောင်ဦး၊ ဒီလမ်းကသွားရင် အချိန်ပိုကုန်မှာမို့ တခြားလမ်းက သွားရအောင်။ ကျုပ်တို့ ငယ်ငယ်တုန်းကဆိုရင် ဒီလိုဖုန်းတွေ မရှိသေးတော့ ကစားကွင်းမှာပဲ တစ်နေကုန် ဆော့ခဲ့ကြတာ။ ခင်ဗျား အခုတလော ဘာတွေလုပ်နေလဲ၊ အဆက်အသွယ်လည်း မရတာ တော်တော်ကြာသွားပြီနော်။ ခင်ဗျားတို့ အဖွဲ့က တင်ဆက်သွားတဲ့ ပြဇာတ်လေးက တကယ်ကို ရင်ထဲထိပြီး ကောင်းလွန်းပါတယ်။ သင် ဘယ်လောက်ပဲ ပင်ပန်းနေပါစေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်ရောက်အောင်တော့ ဆက်ကြိုးစားပါ။ သင်တို့အားလုံး ဒီနေ့ အခမ်းအနားကို တက်ရောက်ပေးကြလို့ ကျွန်တော် တကယ်ပဲ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ မင်း ငါ့ကို ပြောခဲ့တဲ့ စကားတွေကို အခုထိ မှတ်မိနေတုန်းပဲ၊ ဘယ်တော့မှလည်း မေ့မှာ မဟုတ်ဘူး။ မင်းတို့ ဒီညနေ ဘောလုံးကန်ဖို့ သွားကြဦးမှာလား၊ သွားမယ်ဆိုရင် ငါ့ကိုပါ ခေါ်သွားပေးပါဦး။ နင် ဒီနေ့ ဝတ်ထားတဲ့ အင်္ကျီလေးက အရောင်လေးနဲ့ လိုက်ဖက်ပြီး အရမ်းလှနေတယ်လို့ ခံစားရတယ်။ နင်တို့ အတန်းထဲမှာ အမြဲတမ်း ဆူညံနေရင်တော့ ဆရာမက စာသင်ရတာ စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်လိမ့်မယ်။ ညည်း ဘာလို့ ဒီလောက်တောင် ငိုနေရတာလဲ၊ စိတ်ထဲမှာ ရှိတာတွေကို ငါ့ကို ရင်ဖွင့်လိုက်ပါဦး။ ညည်းတို့ အလှပြင်ဆိုင်သွားမယ်ဆိုရင် ငါ့ကိုပါ လိုက်ခဲ့ဖို့ လာခေါ်ကြဦးလေ၊ အိမ်မှာ ပျင်းနေလို့။ ကျွန်တော် ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်ပြီးကတည်းက စိတ်ဓာတ်တွေ အများကြီး ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရတယ်။ ကျွန်မ အမေ့ကို ကူညီပြီး ဟင်းချက်ပေးရတာကို တခြားအလုပ်တွေထက် ပိုပြီးတော့ သဘောကျတယ်။ ကျွန်ုပ် လက်ရှိလုပ်နေတဲ့ ပရောဂျက်က အောင်မြင်သွားရင်တော့ အားလုံးအတွက် ဝမ်းသာစရာ ဖြစ်မှာပါ။ ကျွန်တော်တို့ ညီအစ်ကိုတွေက ဝါသနာတူတာမို့ အားလပ်ရက်တိုင်း ဂိမ်းတူတူ ဆော့ဖြစ်ကြတယ်။ ကျွန်မတို့ ရုံးက ဝန်ထမ်းတွေ အားလုံးက တစ်ဦးပေါ်တစ်ဦး ရင်းရင်းနှီးနှီးနဲ့ ကူညီတတ်ကြပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖွံ့ဖြိုးဖို့ဆိုရင် ပညာရေးကဏ္ဍကို အထူးဂရုစိုက် မြှင့်တင်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ ကျုပ် စိတ်ထဲမှာတော့ ခင်ဗျား လုပ်ရပ်က နည်းနည်းတော့ လွန်သွားပြီလို့ ထင်မိတာ အမှန်ပဲ။ ကျုပ်တို့ ရွာက လူတွေက အရမ်းရိုးသားကြပြီး ဘယ်သူ့ကိုမဆို ဖော်ဖော်ရွေရွေ ဆက်ဆံတတ်ကြတယ်။ ခင်ဗျား ဒီနေ့ ညစာကို ကျွန်တော်နဲ့အတူတူ အပြင်မှာ သွားစားဖို့ အားရဲ့လားလို့ မေးချင်ပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့ ရပ်ကွက်ထဲမှာ မီးတွေ ခဏခဏ ပျက်နေတာက တကယ်ကို အခက်အခဲ ဖြစ်စေတာပဲနော်။ သင် အောင်မြင်ချင်တယ်ဆိုရင်တော့ အချိန်ကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးချတတ်ဖို့ သင်ယူထားသင့်တယ်။ သင်တို့ ပေးအပ်တဲ့ အကြံဉာဏ်တွေက ကျွန်တော့်ရဲ့ လုပ်ငန်းအတွက် အများကြီး အထောက်အကူ ဖြစ်စေတယ်။ မင်း အခုလို ကူညီပေးတာကို ငါကတော့ တကယ့်ကို ကျေးဇူးတင်တယ်လို့ ပြောချင်ပါတယ် သူငယ်ချင်း။ မင်းတို့ ဘယ်အချိန်မှာ ပြန်လာကြမှာလဲ၊ အိမ်မှာ အားလုံးက စောင့်နေကြတယ်ဆိုတာ မမေ့နဲ့ဦး။ နင် ပြောတဲ့ အကြောင်းအရာက စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပေမယ့် လက်တွေ့မှာ ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား။ နင်တို့ မိသားစုတွေ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ခရီးထွက်ကြတာကို မြင်ရတာ ငါ့အတွက်တော့ ဝမ်းသာစရာပါ။ ညည်း ဈေးဝယ်သွားမယ်ဆိုရင် ငါ့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းလေးအချို့ ဝယ်ပေးခဲ့ပါဦးလား။ ညည်းတို့ သူငယ်ချင်းတွေ စုပြီး မုန့်စားကြတဲ့အခါ ငါ့ကိုလည်း ဖုန်းဆက်ပြီး လှမ်းခေါ်ပါဦး။ ကျွန်တော် ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်တွေကို လေ့လာနေတာ အခုဆိုရင် အခြေခံအဆင့်ကို ကျော်သွားပြီ။ ကျွန်မ ဒီရုပ်ရှင်ကို ကြည့်ရင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ငယ်ဘဝ အချိန်တွေကို ပြန်ပြီး သတိရမိသွားတယ်။ ကျွန်ုပ် ရေးသားထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေကို လူအများ ဖတ်ရှုပြီး ဗဟုသုတ ရစေချင်တာက ရည်ရွယ်ချက်ပါ။ ကျွန်တော်တို့ လမ်းထဲမှာ ဒီနေ့ ဆွမ်းကျွေး ရှိတာမို့ အားလုံး အလုပ်ရှုပ်နေကြတာ တွေ့ရတယ်။ ကျွန်မတို့ ကလေးဘဝတုန်းကလိုမျိုး ဘာပူပန်မှုမှ မရှိဘဲ ပြန်နေချင်တာကတော့ စိတ်ကူးယဉ်မှုပါပဲ။ ကျွန်ုပ်တို့ အားလုံး ညီညွတ်ကြမှသာ ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေတွေကို ကျော်ဖြတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျုပ်ကတော့ ဒီကိစ္စမှာ ဘယ်သူ့ဘက်ကမှ မပါဘဲ တရားမျှတအောင်ပဲ ဆုံးဖြတ်ပေးမှာပါ။ ကျုပ်တို့ ငယ်ငယ်က ရေကူးခဲ့တဲ့ ချောင်းလေးက အခုဆိုရင် တိမ်ကောသွားပြီလို့ ကြားရတယ်။ ခင်ဗျား ဘယ်အချိန်ကတည်းက ဒီအလုပ်ကို စတင်ပြီး လုပ်ကိုင်ခဲ့တာလဲဆိုတာ သိပါရစေ။ ခင်ဗျားတို့ အဖွဲ့သားတွေ အားလုံးက အရည်အချင်းရှိကြတာမို့ အောင်မြင်မှုက လက်တစ်ကမ်းမှာပါ။ သင် လုပ်ဆောင်နေတဲ့ အလုပ်တွေအပေါ်မှာ ယုံကြည်မှုအပြည့်ထားပြီး အကောင်းဆုံး ကြိုးစားပါ။ သင်တို့ စိုက်ပျိုးထားတဲ့ ပန်းပင်လေးတွေက အခုဆိုရင် ပွင့်ဖူးလာပြီး အရမ်းကို လှနေပါပြီ။ မင်း ငါ့ကို တစ်ခုခု ကူညီဖို့ လိုအပ်လာရင် အားမနာဘဲ အချိန်မရွေး ဖုန်းဆက်လိုက်ပါ။ မင်းတို့ ကျောင်းက ပြိုင်ပွဲမှာ ပထမဆု ရသွားတယ်ဆိုတာ ကြားရတာ တကယ်ကို ဂုဏ်ယူမိပါတယ်။ နင် သီချင်းဆိုတာက တကယ်ကို နားဝင်ချိုပြီး နားထောင်လို့ ကောင်းလွန်းတယ်လို့ ထင်တယ်။ နင်တို့ အိမ်ရှေ့က သစ်ပင်ကြီးက အခုတော့ အရိပ်လည်းရပြီး အေးအေးလူလူ ရှိနေတာပဲ။ ညည်း နေမကောင်းဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် အလုပ်တွေကို နားပြီး ဆေးခန်းကို အမြန်သွားပြလိုက်ပါ။ ညည်းတို့ ပြောနေတဲ့ ကောလာဟလတွေကို ငါကတော့ လုံးဝ မယုံကြည်နိုင်ဘူးလို့ ပြောပါရစေ။ ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင်လည်း ဒီပြဿနာကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းရမလဲဆိုတာ စဉ်းစားလို့ မရသေးဘူး။ ကျွန်မ မနက်တိုင်း လမ်းလျှောက်တာက ကျန်းမာရေးအတွက်ရော စိတ်ကြည်လင်ဖို့အတွက်ပါ အကျိုးရှိတယ်။ ကျွန်ုပ် တို့ဆီမှာ ရှိတဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို အကျိုးရှိအောင် ဘယ်လို သုံးမလဲဆိုတာ အရေးကြီးတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သဘာဝအလှတရားတွေက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တွေကို ဆွဲဆောင်နေတာပါ။ ကျွန်မတို့ မိတ်ဆွေတွေ စုပြီး အလှူလုပ်ဖို့ စီစဉ်နေတာ ခင်ဗျားလည်း ပါဝင်ချင်လားလို့ မေးချင်တယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ ရှေ့ဆက်သွားရမယ့် လမ်းက ခက်ခဲနိုင်ပေမယ့် အားမလျှော့ဘဲ ဆက်သွားရပါမယ်။ ကျုပ် ပြောတာကို ခဏလေး နားထောင်ပေးပါဦး၊ ခင်ဗျားအတွက် အရေးကြီးတဲ့ သတင်းစကား တစ်ခုပါ။ ကျုပ်တို့ အိမ်မှာ မွေးထားတဲ့ ခွေးလေးက အရမ်းလိမ္မာပြီး အိမ်ကိုလည်း သေချာစောင့်တတ်တယ်။ ခင်ဗျား ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်ပါ၊ ဒီနေ့ ရာသီဥတုက တော်တော်လေး အေးနေတယ်နော်။ ခင်ဗျားတို့ ရည်မှန်းချက်တွေ အားလုံး မကြာခင်မှာ အကောင်အထည် ပေါ်လာပါစေလို့ ဆုတောင်းပါတယ်။ သင် ရွေးချယ်လိုက်တဲ့ လမ်းကြောင်းက သင့်ဘဝအတွက် အမှန်ကန်ဆုံး ဖြစ်ပါစေလို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ သင်တို့ အားလုံး စည်းစည်းလုံးလုံးနဲ့ အလုပ်လုပ်ကြတာကို မြင်ရတာ အားရကျေနပ်မိပါတယ်။ မင်း အလုပ်ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်နေတာတွေကို လျှော့ချပြီး အေးအေးဆေးဆေး နေကြည့်ပါ။ မင်းတို့ နှစ်ယောက်က ငယ်သူငယ်ချင်းတွေမို့ တစ်ယောက်အကြောင်း တစ်ယောက် ကောင်းကောင်း သိမှာပါ။ နင် စာဖတ်တာ ဝါသနာပါရင် ငါ့ဆီမှာ ရှိတဲ့ စာအုပ်ကောင်းလေးတွေကို ငှားဖတ်လို့ ရပါတယ်။ နင်တို့ အတန်းထဲက ကောင်လေးက စာလည်းတော်သလို အားကစားမှာလည်း အရမ်း ထူးချွန်တယ်။ ညည်း မုန့်စားချင်တယ်ဆိုရင် ငါ ဝယ်လာပေးမယ်၊ ဘယ်လို မုန့်မျိုးကို ပိုပြီး ကြိုက်တတ်လဲ။ ညည်းတို့ အစီအစဉ်က တကယ်ကို ကောင်းပါတယ်၊ ငါလည်း တတ်နိုင်သလောက် ကူညီပေးပါ့မယ်။ ကျွန်တော် ဒီနေ့ ညနေကျရင်တော့ ဘောလုံးပွဲ ကြည့်ဖို့အတွက် သူငယ်ချင်းအိမ်ကို သွားမလို့။ ကျွန်မ အခုတလော ကိုရီးယားစကားကို အွန်လိုင်းကနေ သင်ယူနေတာ တော်တော်လေး တိုးတက်လာပြီ။ ကျွန်ုပ် အနေနဲ့ ဒီကိစ္စကို နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် သတိပေးတာမို့ သေချာ ဂရုစိုက်စေချင်တယ်။ ကျွန်တော်တို့ ကျောင်းမှာ ဒီနှစ်တော့ ပညာရေးစုံညီပွဲတော်ကို ခမ်းခမ်းနားနား ကျင်းပခဲ့ကြတယ်။ ကျွန်မတို့ ဒီမြို့မှာ နေထိုင်လာတာ ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုတောင် ကျော်လွန်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ မျိုးဆက်သစ်တွေအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးဖို့ လိုတယ်။ ကျုပ်ကတော့ ခင်ဗျားကို အမြဲတမ်း မိတ်ဆွေကောင်း တစ်ယောက်လိုပဲ သတ်မှတ်ထားတာပါ။ ကျုပ်တို့ ဘဝမှာ အရေးကြီးဆုံးက စိတ်ချမ်းသာဖို့နဲ့ ကျန်းမာဖို့ပဲလို့ ကျွန်တော် ယုံကြည်တယ်။ ခင်ဗျား ဒီနေရာကို ဘယ်လိုရောက်လာတာလဲ၊ ကျွန်တော်လည်း လမ်းမှာ ခင်ဗျားကို မတွေ့မိဘူး။ ခင်ဗျားတို့ ရပ်ကွက်က လမ်းတွေက အခုဆိုရင် ကတ္တရာလမ်းတွေ ဖြစ်သွားတော့ သွားရလာရ လွယ်ပြီ။ သင် ကိုယ်တိုင်လည်း မသိလိုက်ဘဲနဲ့ တခြားသူတွေကို စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေမိနိုင်ပါတယ်။ သင်တို့ အခုလို တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးတာက အဖွဲ့အစည်းအတွက် အင်အားတစ်ခုပါ။ မင်း စိတ်ထဲမှာ တစ်ခုခု ခံစားနေရရင်တော့ ငါ့ကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောပြလို့ ရပါတယ်။ မင်းတို့ တစ်ခါတလေကျရင်တော့ ကိုယ့်မိဘတွေကို ပြန်ပြီး အချိန်ပေးသင့်တယ်လို့ ထင်မိတယ်။ နင် ဘာလို့ ဒီလောက်တောင် အိပ်ပုပ်ကြီးနေရတာလဲ၊ မနက်စောစော ထတာက ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တယ်။ နင်တို့ ပြောနေတဲ့ အကြောင်းအရာက တကယ်ပဲ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာလားဆိုတာ ငါ့ကို သေချာပြန်ပြောပါ။ ညည်း ဒီဝတ်စုံလေးကို ဝတ်လိုက်ရင် နတ်သမီးလေးတစ်ပါးလိုပဲ အရမ်းကို ချောမောလှပနေမှာ။ ညည်းတို့ အတန်းထဲမှာ ဘယ်သူက အမြဲတမ်း စာအတော်ဆုံးလဲဆိုတာ ငါ့ကို ပြောပြပါဦး။ ကျွန်တော် ဒီဂိမ်းကို ဆော့နေတာ အဆင့်တွေ အများကြီး တက်သွားပြီမို့ အရမ်း ပျော်နေတာ။ ကျွန်မ အိမ်မှာပဲ နေပြီး စာအုပ်ဖတ်ရတာကို အပြင်သွားရတာထက် ပိုပြီး နှစ်သက်မိပါတယ်။ ကျွန်ုပ် ဒီနေရာမှာ ရှိနေတာက ခင်ဗျားတို့ကို ကူညီပေးဖို့အတွက်ပဲ ဖြစ်လို့ ဘာမှ စိုးရိမ်စရာမရှိပါ။ ကျွန်တော်တို့ အရင်က သွားခဲ့တဲ ခရီးစဉ်လေးက တကယ်ကို မေ့လို့မရနိုင်တဲ့ အမှတ်တရတွေပါ။ ကျွန်မတို့ အနေနဲ့ ဒီပြိုင်ပွဲမှာ အနိုင်ရဖို့အတွက် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ ရှေးလူကြီးတွေ ထားခဲ့တဲ့ အမွေအနှစ်တွေကို တန်ဖိုးထား မြတ်နိုးတတ်ဖို့ လိုအပ်တယ်။ ကျုပ် ပြောတာကို ခင်ဗျား မယုံရင်တော့ ကိုယ်တိုင်ပဲ သွားပြီး စမ်းသပ်ကြည့်လိုက်ပါတော့။ ကျုပ်တို့ အဖွဲ့က ဒီနှစ်ထဲမှာ ပရောဂျက်အသစ်တွေ အများကြီး စတင်ဖို့ ပြင်ဆင်နေကြတယ်။ ခင်ဗျား အခုလို စိတ်ရှည်လက်ရှည်နဲ့ ရှင်းပြပေးတာကို ကျွန်တော် တကယ်ပဲ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့ အားလုံးရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကြောင့် ဒီနေ့ ဒီလို အောင်မြင်မှုတွေကို ရရှိခဲ့တာပါ။ ခင်ဗျား အခုသွားမလို့လား ခင်ဗျာ၊ လမ်းမှာ မိုးရွာနိုင်တယ်နော်။ ကျွန်မ အခုပဲ ရောက်ပါတယ်ရှင်၊ ရှင်ကရော ရောက်နေတာ ကြာပြီလား။ ဒီမှာ ဗျာ၊ ဒီလမ်းက သွားရင် ပိုနီးတယ်လို့ ထင်တာပဲ။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ ကျွန်မ ဒီအလုပ်ကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် လုပ်ပေးပါ့မယ်။ အစ်ကို ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော့်ကို ဒီလိပ်စာလေး ရှာပေးလို့ ရမလား ခင်ဗျာ။ စိတ်မရှိပါနဲ့ ရှင်၊ ရှင်ပြောတဲ့ အကြောင်းအရာကို ကျွန်မ သေချာ မကြားလိုက်လို့ပါ။ ဘာများ ကူညီပေးရမလဲ ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော် ဒီမှာ ရှိနေပါတယ် ဗျာ။ ဒီမုန့်လေးက အရမ်းစားလို့ကောင်းတယ် ရှင့်၊ မြည်းကြည့်ပါဦးလား။ ခင်ဗျားတို့ အဖွဲ့က တကယ်ကို တော်ကြတာပဲ ခင်ဗျာ။ မဟုတ်ပါဘူး ရှင်၊ ကျွန်မက တခြားသူကို စောင့်နေတာပါရှင်။ ဟောဒီမှာ ဗျာ၊ ခင်ဗျား ရှာနေတဲ့ စာအုပ်က ဒီမှာတင် ရှိနေတာပဲ။ ကျွန်မတို့ ကျောင်းတုန်းက သူငယ်ချင်းတွေပါ ရှင့်၊ မှတ်မိသေးရဲ့လားဟင်။ အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ၊ ဒီနေ့ ညစာ စားပွဲကနေ ကြိုဆိုပါတယ် ဗျာ။ အန်တီ ရှင်၊ ကျွန်မကို ဒီနားက ဈေးလေး လမ်းညွှန်ပေးပါဦးရှင်။ စိတ်ချပါ ခင်ဗျာ၊ ခင်ဗျား ပြောတဲ့အတိုင်း ကျွန်တော် အတိအကျ လုပ်ထားပါ့မယ်။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ မနက်ဖြန်ကျရင် ဖုန်းပြန်ဆက်လိုက်ပါ့မယ် ရှင့်။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဗျာ၊ တစ်ခုခု အခက်အခဲ ရှိရင် ပြောပါ ခင်ဗျာ။ ရှင်တို့ အိမ်က ပန်းပင်လေးတွေက တကယ်ကို လှတာပဲ ရှင့်။ ကျွန်တော် ဒီကို ရောက်တာ မကြာသေးဘူး ခင်ဗျာ၊ ခင်ဗျားကရော ဗျာ။ မသိဘူး ရှင့်၊ ကျွန်မလည်း အခုမှ သိရတာပါ ရှင်။ ကားဂိတ်က ဘယ်နားမှာလဲ ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော် လမ်းမှားနေလို့ပါ ဗျာ။ ရှင့်ကို ကြည့်ရတာ တစ်နေရာရာမှာ မြင်ဖူးသလိုပဲ ရှင့်။ ကျေးဇူးအများကြီး တင်ပါတယ် ခင်ဗျာ၊ ခင်ဗျား ကူညီတာကို ဘယ်တော့မှ မမေ့ပါဘူး။ ရှင်တို့ ဒီကို ဘယ်လို ရောက်လာကြတာလဲ ရှင်။ ရပါတယ် ဗျာ၊ ကျွန်တော်တို့က အမျိုးတွေပဲ မဟုတ်လား ခင်ဗျာ။ ကျွန်မ ဒီကိစ္စကို သဘောတူပါတယ် ရှင့်၊ ရှင်ကရော ဘယ်လိုမြင်လဲဟင်။ ခင်ဗျား နာမည် ဘယ်လို ခေါ်သလဲ ခင်ဗျာ။ အစ်မ ရှင့်၊ ဒီဝတ်စုံလေးက အစ်မနဲ့ သိပ်လိုက်တာပဲ ရှင့်။ မလုပ်ပါနဲ့ ဗျာ၊ ဒီလိုလုပ်ရင် ပြဿနာ တက်နိုင်တယ် ခင်ဗျာ။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ ကျွန်မ အခုပဲ လာခဲ့ပါ့မယ် ရှင်။ ဘယ်သွားမလို့လဲ ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော် လိုက်ပို့ပေးရမလား ဗျာ။ ရှင့် စိတ်ကူးက တကယ်ကို ထူးခြားတာပဲ ရှင့်။ ကျွန်တော်လည်း အားနာပါတယ် ခင်ဗျာ၊ ခင်ဗျားကို ဒုက္ခပေးသလို ဖြစ်သွားလို့။ ဒီနေ့ ညနေ အားလား ရှင်၊ ကျွန်မနဲ့အတူ ဈေးဝယ်လိုက်ခဲ့ပါဦးလား။ အေးဆေးပါ ဗျာ၊ ကျွန်တော်တို့ နောက်မှပဲ အေးအေးဆေးဆေး ပြောကြတာပေါ့ ခင်ဗျာ။ ရှင့်ကို ကျွန်မ အားကိုးမိပါတယ် ရှင့်၊ ကူညီပေးပါဦးနော်။ ခင်ဗျား ဘယ်မှာ နေတာလဲ ခင်ဗျာ။ ဟုတ်ပါတယ် ရှင်၊ ကျွန်မတို့က တစ်ရွာတည်းသားတွေပါ ရှင်။ စားပါဦး ဗျာ၊ ခင်ဗျားအတွက် သီးသန့် ပြင်ပေးထားတာပါ ခင်ဗျာ။ ရှင့် ဆီမှာ ဒီစာအုပ် ရှိသလား ရှင်၊ ကျွန်မ ခဏလောက် ငှားဖတ်ချင်လို့ပါ။ ကျွန်တော် မနက်ဖြန် ပြန်လာခဲ့မယ် ခင်ဗျာ၊ အိမ်မှာ ရှိနေပေးပါ ဗျာ။ ရှင် ပြောတာ မှန်ပါတယ် ရှင့်၊ ကျွန်မလည်း အဲ့ဒီလိုပဲ ထင်မိတယ်။ အဆင်ပြေရဲ့လား ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော် ဘာများ ကူညီပေးရဦးမလဲ။ ဒီညနေ မုန့်တူတူ စားရအောင်လေ ရှင့်၊ ကျွန်မ ဝယ်ကျွေးပါ့မယ်။ ခင်ဗျားတို့ အိမ်ကို ကျွန်တော် တစ်ခေါက်လောက် လည်ချင်တယ် ခင်ဗျာ။ ရှင်တို့ အလုပ်ကိစ္စ ဘယ်လို အခြေအနေ ရှိလဲ ရှင်။ ကျွန်တော့်ကို ခွင့်လွှတ်ပါ ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော် မရည်ရွယ်ဘဲ မှားသွားလို့ပါ ဗျာ။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ ကျွန်မ အခုပဲ စီစဉ်လိုက်ပါ့မယ် ရှင့်။ ခင်ဗျား အခုတလော ဘာတွေ လုပ်နေလဲ ခင်ဗျာ။ ရှင့်ကို တွေ့ရတာ ဝမ်းသာပါတယ် ရှင့်၊ နောက်လည်း လာခဲ့ပါဦးနော်။ ကူညီကြပါဦး ဗျာ၊ ကျွန်တော့် ဖုန်း ပျောက်သွားလို့ပါ ခင်ဗျာ။ ကျွန်မ ဒီမှာ ခဏ စောင့်နေမယ် ရှင်၊ ရှင် အဆင်ပြေမှ လာခဲ့ပါ။ ဘယ်လိုဖြစ်ရတာလဲ ခင်ဗျာ၊ ခင်ဗျား နေမကောင်းဘူးလား ဗျာ။ ရှင့် ရဲ့ ဝါသနာက ဘာလဲဟင် ရှင်၊ ကျွန်မကို ပြောပြပါဦး။ ကျွန်တော် မန္တလေးကပါ ခင်ဗျာ၊ ခင်ဗျားကရော ဘယ်ကလဲ ဗျာ။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ ကျွန်မ သိထားပါ့မယ် ရှင်။ ခင်ဗျားကို ကျွန်တော် ယုံကြည်ပါတယ် ခင်ဗျာ။ ရှင်တို့ မိသားစုတွေ အားလုံး နေကောင်းကြရဲ့လား ရှင်။ ဒီမှာ ဗျာ၊ ခင်ဗျား ဖိနပ် ကျန်ခဲ့တယ် ခင်ဗျာ။ ကျွန်မ ကားမောင်းတတ်တယ် ရှင့်၊ လိုက်ပို့ပေးရမလား။ ဘယ်နှစ်နာရီ ရှိပြီလဲ ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော် နာရီ မပါလာလို့ပါ ဗျာ။ ရှင့် ကို ကျွန်မက အစ်ကိုတစ်ယောက်လို ခင်တာပါ ရှင့်။ ကျွန်တော်လည်း အံ့ဩမိတယ် ခင်ဗျာ၊ ဒီလို ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ မထင်ထားဘူး။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ ကျွန်မ အကုန်လုံး ပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ ရှင်။ ခင်ဗျား ဒီနေ့ ပျော်နေပုံရတယ်နော် ခင်ဗျာ။ ရှင်တို့ ရွာက ပွဲတော်က ဘယ်တော့လဲ ရှင်။ စိတ်မပူပါနဲ့ ဗျာ၊ အားလုံး အဆင်ပြေသွားမှာပါ ခင်ဗျာ။ ကျွန်မ ဒီနေ့ အရမ်း ပင်ပန်းနေတယ် ရှင့်၊ ခဏလောက် နားပါရစေဦး။ ခင်ဗျား ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်မလဲ ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော်ကတော့ အဆင်ပြေပါတယ်။ ရှင့် အကြံဉာဏ်က တကယ်ကို ထိရောက်တယ် ရှင့်။ မင်္ဂလာညချမ်းပါ ခင်ဗျာ၊ ကောင်းကောင်း အိပ်စက်နိုင်ပါစေ ဗျာ။ ရှင် ပြောတဲ့ ဆိုင်က ဘယ်နားမှာလဲ ရှင်။ ကျွန်တော့်ကို တစ်ချက်လောက် ကြည့်ပေးပါဦး ခင်ဗျာ။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ ကျွန်မ မေ့မှာ မဟုတ်ပါဘူး ရှင်။ ခင်ဗျား အတွက် ကျွန်တော် လက်ဆောင် ဝယ်လာတယ် ခင်ဗျာ။ ရှင့် ရဲ့ အပြုံးက တကယ်ကို ဆွဲဆောင်မှု ရှိတယ် ရှင့်။ ဒီကိစ္စက တော်တော်လေး ခက်ခဲမယ် ထင်တယ် ခင်ဗျာ။ ကျွန်မ ရှင်နဲ့ တူတူ အလုပ်လုပ်ရတာ ပျော်ပါတယ် ရှင်။ ခင်ဗျား ဘာစားချင်လဲ ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော် ဝယ်ပေးပါ့မယ်။ ရှင့် ကို ကျွန်မက အမြဲတမ်း အားပေးနေမှာပါ ရှင့်။ ဟုတ်တယ် ဗျာ၊ ခင်ဗျား ပြောတာ တကယ်ကို ဟုတ်တယ် ခင်ဗျာ။ ရှင်တို့ အိမ်မှာ ခွေးလေးတွေ မွေးထားလား ရှင်။ ကျွန်တော် ဒီမှာ ခဏ နားပါရစေ ခင်ဗျာ။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ ကျွန်မ အခုပဲ ဖုန်းဆက်လိုက်ပါ့မယ် ရှင့်။ ခင်ဗျား တို့ အဖွဲ့ကို ကျွန်တော် အားကျတယ် ခင်ဗျာ။ ရှင့် ကို ကျွန်မ တစ်ခုလောက် မေးပါရစေ ရှင်။ ဘာတွေ အလိုရှိသလဲ ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော် ပြင်ဆင်ပေးပါ့မယ်။ ကျွန်မ ဒီနေ့ ဈေးသွားဖို့ ရှိတယ် ရှင့်၊ ဘာမှာဦးမလဲဟင်။ ခင်ဗျား အရင် သွားပါ ခင်ဗျာ၊ ကျွန်တော် နောက်မှ လာခဲ့ပါ့မယ်။ ရှင့် ကို တွေ့ရတာ ကျွန်မအတွက် ကံကောင်းခြင်းပါပဲ ရှင့်။ ဘာအလုပ် လုပ်တာလဲ ခင်ဗျာ၊ ခင်ဗျား လုပ်ငန်း အဆင်ပြေရဲ့လား။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ ကျွန်မ သေချာ ဂရုစိုက်ပါ့မယ် ရှင်။ ခင်ဗျား စိတ်ဓာတ်မကျပါနဲ့ ခင်ဗျာ၊ အချိန်ရှိပါသေးတယ် ဗျာ။ ရှင် ဘယ်တော့ ပြန်လာမှာလဲ ရှင်၊ ကျွန်မ စောင့်နေပါ့မယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ဗျာ၊ ခင်ဗျားက တကယ်ကို လူမွန်တစ်ယောက်ပါ ခင်ဗျာ။ ရှင့် ရဲ့ အောင်မြင်မှုအတွက် ကျွန်မ ဂုဏ်ယူပါတယ် ရှင့်။ ဒီနေ့ ရာသီဥတုက တော်တော် သာယာတယ်နော် ခင်ဗျာ။ ကျွန်မ ရှင်နဲ့ စကားပြောရတာ စိတ်ချမ်းသာတယ် ရှင်။ ခင်ဗျား ခရီးသွားရင် ဂရုစိုက်ပါ ခင်ဗျာ။ ဟုတ်ကဲ့ ရှင့်၊ နောက်မှ ပြန်ဆုံကြတာပေါ့ ရှင်။ တပည့်တော် ဒီနေ့ ဆွမ်းဆန်စိမ်း လောင်းလှူဖို့ ရောက်လာတာပါ ဘုရား။ ဒကာကြီးတို့ မိသားစု အခုတလော ကျန်းမာရေး အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိသလဲ ဘုန်းဘုန်း သိပါရစေ။ အရှင်ဘုရား ရေသပ္ပါယ်ဖို့အတွက် အလှူငွေလေး လာရောက် ဆက်ကပ်တာပါ ဘုရား။ ဦးဇင်း ဒီနေ့ ညနေပိုင်းကျရင် တရားပွဲ ကြွရမှာမို့ ဒကာမကြီးတို့ ခဏစောင့်ပေးပါဦး။ အရှင်ဘုရားတို့ ကျောင်းတိုက်မှာ ဝါဆိုသင်္ကန်း ကပ်လှူခွင့် ရမလားလို့ မေးလျှောက်ချင်ပါတယ် ဘုရား။ ဒကာလေး သာသနာ့ဘောင်ထဲ ဝင်ပြီး ဝတ်ချင်တယ်ဆိုရင်တော့ ဝိနည်းတွေကို သေချာလေ့လာရမယ်။ တပည့်တော်မရဲ့ အိမ်မှာ ဆွမ်းကျွေးအလှူလေး ပြုလုပ်ချင်လို့ အရှင်ဘုရားကို ပင့်ဖိတ်ပါရစေ။ ဒကာမကြီးတို့ စိတ်ချမ်းသာဖို့ဆိုရင် ဒါနတင်မကဘဲ သီလကိုပါ မြဲအောင် ထိန်းရမယ်။ ဒီနေ့က ဥပုသ်နေ့ဆိုတော့ ကျောင်းတိုက်မှာ တရားစခန်း လာဝင်ကြတဲ့ ဒကာ၊ ဒကာမတွေ များတယ် ဘုရား။ အရှင်ဘုရား သောက်တော်ရေကပ်ဖို့ ဖန်ခွက်အသစ်လေးတွေ တပည့်တော်မ ဝယ်လာပါတယ် ဘုရား။ ဒကာကြီး ပြောတဲ့ကိစ္စကို ဦးဇင်း သေချာစဉ်းစားပြီး ပြန်မိန့်ပေးပါ့မယ်။ တပည့်တော် နွေရာသီမှာ သားလေးကို ရှင်ပြုပေးချင်လို့ အရှင်ဘုရားဆီမှာ ခွင့်ပန်တာပါ ဘုရား။ အရှင်ဘုရားတို့ တရားဟောကြွတဲ့အခါ လိုက်ပါပို့ဆောင်ပေးဖို့ တပည့်တော် ကားပြင်ထားပါတယ် ဘုရား။ ဒကာမကြီးရဲ့ ကုသိုလ်ကံက အရမ်းကောင်းပါတယ်၊ ဒီလို အလှူမျိုး လုပ်နိုင်ဖို့ဆိုတာ မလွယ်ဘူး။ ဘုန်းဘုန်း ဘယ်နေ့မှာ အားမလဲ ဘုရား၊ တပည့်တော်တို့ တရားနာချင်လို့ပါ။ ဦးဇင်းတို့ ကျောင်းက သိမ်ကျောင်းကြီးကတော့ အခုဆိုရင် တော်တော်လေး ဟောင်းနွမ်းနေပြီ ဒကာကြီး။ အရှင်ဘုရားဆီမှာ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားတွေ လာရောက် လေ့လာခွင့် ပြုပါ ဘုရား။ ဒကာလေးတို့ သူငယ်ချင်းတစ်စု ကျောင်းကို လာပြီး ဝေယျာဝစ္စ လုပ်ပေးတာကို ဦးဇင်း သဘောကျတယ်။ တပည့်တော်မ အမေ ဆုံးသွားတာ တစ်နှစ်ပြည့်လို့ ဆွမ်းကျွေးတရားနာ ဖိတ်ကြားတာပါ ဘုရား။ အရှင်ဘုရားတို့ ဆွမ်းဖုဉ်းပေးဖို့အတွက် ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တွေ အစုံအလင် ပြင်ဆင်ထားပါတယ် ဘုရား။ ဒကာမကြီးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အေးချမ်းမှုရအောင် မေတ္တာသုတ်ကို နေ့တိုင်း ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပါ။ ဒီကိစ္စကို အရှင်ဘုရား ဘယ်လို မြင်ပါသလဲ ဘုရား၊ တပည့်တော်ကို မိန့်ကြားပေးပါဦး။ ဦးဇင်း ခရီးကြွရမှာမို့ ကျောင်းကို ဒကာကြီးတို့ သေချာ စောင့်ရှောက်ပေးကြပါ။ တပည့်တော်တို့ ဝါတွင်းကာလမှာ ကျောင်းတိုက်ကို အမြဲလာပြီး ဝတ်ပြုပါ့မယ် ဘုရား။ အရှင်ဘုရား ပေးတဲ့ ဆုံးမစကားတွေက တပည့်တော်မအတွက် တကယ့်ကို အလင်းရောင်ပါပဲ ဘုရား။ ဒကာကြီးတို့ ရပ်ကွက်ထဲမှာ အလှူခံထွက်ဖို့ ဦးဇင်းတို့ စီစဉ်ထားသလား။ တပည့်တော် ကန်တော့ဆွမ်းနဲ့ ပစ္စည်းလေးပါး လာရောက် လှူဒါန်းတာပါ ဘုရား။ အရှင်ဘုရားတို့အတွက် ဆေးပစ္စည်းတွေ လိုအပ်မယ်ဆိုရင် တပည့်တော်မကို မိန့်ပါ ဘုရား။ ဦးဇင်း ဆီမှာ စာအုပ်ကောင်းလေးတွေ ရှိတယ်၊ ဒကာလေး ဖတ်ချင်ရင် ယူသွားလို့ရတယ်။ အရှင်ဘုရား ဘာများ မိန့်ကြားစရာ ရှိပါသလဲ ဘုရား၊ တပည့်တော် နားထောင်နေပါတယ် ဘုရား။ ဒကာမကြီးတို့ စုပေါင်းပြီး ကျောင်းဆောင်သစ် ဆောက်တာကို ဦးဇင်း သာဓုခေါ်ပါတယ်။ တပည့်တော်မရဲ့ မွေးနေ့မှာ ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ အာရုံဆွမ်း ကပ်ချင်ပါတယ် ဘုရား။ အရှင်ဘုရားတို့ သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေမှာ တပည့်တော် တတ်နိုင်သလောက် ပါဝင်ပါ့မယ် ဘုရား။ ဒကာကြီး စိတ်ညစ်မနေနဲ့၊ အရာရာဟာ အနိစ္စသဘောပဲလို့ နှလုံးသွင်းလိုက်ပါ။ အရှင်ဘုရားဆီမှာ ကန်တော့ပြီး သရဏဂုံ ဆောက်တည်ချင်ပါတယ် ဘုရား။ ဦးဇင်းကို ဆွမ်းချက်ဖို့အတွက် ဒကာမကြီးတို့ဘက်က အကူအညီ လိုဦးမလား။ တပည့်တော် ဒီနေ့ ကျောင်းတိုက်ကို လာရတာ စိတ်ထဲမှာ အရမ်းကြည်နူးမိပါတယ် ဘုရား။ အရှင်ဘုရားတို့ သီတင်းသုံးဖို့အတွက် ကုတင်နဲ့ အိပ်ရာတွေ အသစ် လာကပ်တာပါ ဘုရား။ ဒကာလေး မင်းရဲ့ မိဘတွေကို လုပ်ကျွေးပြုစုတာဟာ အမြတ်ဆုံးသော မင်္ဂလာပဲ။ အရှင်ဘုရား ဘယ်အချိန်မှာ ပြန်ကြွမှာလဲ ဘုရား၊ တပည့်တော် ကားနဲ့ လိုက်ပို့ပါရစေ။ ဦးဇင်းဆီမှာ တရားလာနာတဲ့ လူငယ်လေးတွေ များလာတာကို တွေ့ရတာ ဝမ်းသာမိတယ်။ တပည့်တော်မ ရှာဖွေထားတဲ့ ဓမ္မဒါန အလှူငွေလေးကို အရှင်ဘုရား လက်ခံပေးပါ ဘုရား။ အရှင်ဘုရားတို့ နေ့ဆွမ်းအတွက် ဘာဟင်းတွေ ပိုပြီး ဘုဉ်းပေးလိုပါသလဲ ဘုရား။ ဒကာကြီးတို့ အိမ်မှာ ပရိတ်တရားတော်တွေ ရွတ်ဖတ်ပေးဖို့ ဦးဇင်းတို့ ကြွလာခဲ့ပါ့မယ်။ တပည့်တော်ရဲ့ အခက်အခဲတွေကို အရှင်ဘုရားဆီမှာ လျှောက်ထားခွင့် ပြုပါ ဘုရား။ ဦးဇင်းတို့ ကျောင်းမှာ စာသင်သား သံဃာတော်တွေအတွက် ကျောင်းဆောင် လိုအပ်နေတယ် ဒကာမကြီး။ အရှင်ဘုရား ပေးတဲ့ အန္တရာယ်ကင်း ချည်မျှင်လေးကို တပည့်တော်မ လက်မှာ ချည်ထားပါတယ် ဘုရား။ ဒကာလေးတို့ ဒီနေ့ ကျောင်းလာပြီး သန့်ရှင်းရေး လုပ်ပေးတာ ကုသိုလ်အများကြီး ရမှာပါ။ အရှင်ဘုရားတို့ရဲ့ ဂုဏ်ကျေးဇူးက တပည့်တော်တို့အပေါ်မှာ အရမ်းကြီးမားပါတယ် ဘုရား။ ဦးဇင်း ဒီနေ့တော့ သီလပေးဖို့ အချိန်မရသေးဘူး၊ နက်ဖြန်မှပဲ ဒကာမကြီးတို့ လာခဲ့ကြပါ။ အရှင်မင်းကြီး၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အရှင်မင်းကြီး၏ ဘုန်းတော်ကြောင့် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်ကြရပါသည် ဘုရား။ အမတ်ကြီး၊ ငါ၏ တိုင်းပြည်အတွင်း၌ သူခိုးဓားပြ ဘေးရန်များ ရှိ၊ မရှိကို သေချာစွာ စစ်ဆေးတင်ပြလော့။ ခမည်းတော်ဘုရား၊ သားတော်သည် ယနေ့ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွင် အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့ပါသည် ဘုရား။ မိဖုရားခေါင်ကြီး၊ သင်သည် နန်းတွင်းရေးရာများကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်သည့်အတွက် ငါ အားရကျေနပ်မိ၏။ အရှင်မင်းကြီး၏ အမိန့်တော်အတိုင်း ကျွနု်ပ်တို့သည် ရန်သူ့တပ်များကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်ခဲ့ပါပြီ။ သမီးတော်၊ မင်းသမီးတစ်ယောက်၏ ကျင့်ဝတ်ကို စောင့်ထိန်းပြီး ပညာရပ်များကို ကြိုးစားသင်ယူလော့။ အရှင်ဘုရား၊ ကျွနု်ပ်တို့ နိုင်ငံတော်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် လက်နက်တိုက်များကို အဆင့်မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်ပါသည် ဘုရား။ နန်းတွင်းသူတို့၊ မနက်ဖြန်တွင် ကျင်းပမည့် ပွဲတော်အတွက် အစုံအလင် ပြင်ဆင်ထားကြလော့။ မောင်တော်၊ နှမတော်သည် မောင်တော့်အတွက် နန်းတွင်းလက်ရာ ဟင်းလျာများကို ကိုယ်တိုင် ပြင်ဆင်ထားပါသည်ရှင်။ အမတ်မင်းတို့၊ ပြည်သူတို့၏ အခက်အခဲကို မည်သို့ ဖြေရှင်းလျှင် ကောင်းမည်နည်းဟု ငါ မေးမြန်းလို၏။ အရှင်မင်းကြီး၏ ဘုန်းကမ္ဘာ တည်တံ့ပါစေကြောင်း ကျွနု်ပ်တို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သပါသည် ဘုရား။ နောင်တော်ဘုရား၊ ညီတော်သည် ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာသို့ ကိုယ်တိုင် သွားရောက် တိုက်ခိုက်လိုပါသည် ဘုရား။ မိဖုရားကြီး၊ သင် ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုးထည်မှာ အရှေ့တိုင်းမှ လာသည့် အကောင်းဆုံး ပိတ်စ ဖြစ်သလော။ စစ်သူကြီး၊ မင်း၏ သစ္စာရှိမှုကို ငါ အသိအမှတ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ရွှေဓားကို ဆုလာဘ်အဖြစ် ပေးသနားတော်မူမည်။ ခမည်းတော်ဘုရား၊ သမီးတော်အား အိမ်နီးချင်း တိုင်းပြည်သို့ သံတမန်အဖြစ် စေလွှတ်ခွင့် ပြုပါ ဘုရား။ အရှင်မင်းကြီး၊ ယခုနှစ်တွင် မိုးလေဝသ ကောင်းမွန်သည့်အတွက် လယ်ယာထွက်ကုန်များ ပိုမို ထွက်ရှိပါသည် ဘုရား။ သူရဲကောင်းတို့၊ သင်တို့၏ ရဲစွမ်းသတ္တိကြောင့် ငါ၏ ထီးနန်းသည် ခိုင်ခံ့မြဲမြံနေခြင်း ဖြစ်၏။ မောင်တော်ဘုရား၊ နှမတော်၏ စိတ်ထဲတွင် တစ်စုံတစ်ခုကို စိုးရိမ်နေမိသည်မှာ ကြာပါပြီရှင်။ အမတ်ကြီး၊ ငါ့အား လိမ်လည်တင်ပြခြင်းမျိုး မရှိစေနှင့်၊ အမှန်အတိုင်းသာ လျှောက်တင်လော့။ အရှင်မင်းကြီး၏ အိမ်ရှေ့မင်းသားသည် ပညာစုံမြောက်ပြီဖြစ်၍ နန်းလျာအဖြစ် သတ်မှတ်သင့်ပါပြီ။ သားတော်၊ မင်းသည် နောင်တစ်ချိန်တွင် တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရမည့် ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်လာလိမ့်မည်။ အရှင်မင်းကြီး၊ ကျွနု်ပ်သည် အရှင်မင်းကြီး၏ ခြေတော်ရင်းတွင် အသက်ပေး၍ သစ္စာစောင့်သိပါမည် ဘုရား။ နန်းတွင်း ပညာရှိတို့၊ ငါ၏ နိုင်ငံတော် သာယာဝပြောဖို့အတွက် မည်သည့် နည်းလမ်းများ သုံးရမည်နည်း။ မိဖုရားကြီး၊ သင့်အား ငါ အထူးပင် ချစ်မြတ်နိုးတော်မူသည့်အတွက် ရွှေနန်းဆောင်သစ်ကို ဆောက်လုပ်ပေးမည်။ ခမည်းတော်ဘုရား၊ တိုင်းပြည်အတွင်းရှိ ဆင်းရဲသားများအတွက် ဆန်နှင့် ဆီများကို ဝေငှပေးသင့်ပါသည် ဘုရား။ အရှင်မင်းကြီး၊ ရန်သူတို့သည် နယ်စပ်ဒေသသို့ ချဉ်းကပ်လာနေပြီဟု သတင်းရရှိပါသည် ဘုရား။ စစ်သူကြီး၊ ငါ၏ စစ်တပ်များကို အမြန်ဆုံး စုစည်းပြီး စစ်ထွက်ရန် ပြင်ဆင်လော့။ နှမတော်၊ မင်းသမီးလေးသည် အကပညာတွင် တကယ်ကို ထူးချွန်သည်ဟု ငါ ကြားသိရ၏။ အရှင်မင်းကြီး၊ အပြစ်ရှိသူကို ဥပဒေအတိုင်း စီရင်တော်မူပါ ဘုရား။ အမတ်မင်းတို့၊ ငါ၏ အမိန့်တော်ကို တိုင်းပြည်အနှံ့ စည်ပင်သာယာအောင် ကြေညာစေလော့။ ခမည်းတော်ဘုရား၊ သားတော်သည် တောကစားထွက်ရန်အတွက် ခွင့်ပန်အပ်ပါသည် ဘုရား။ အရှင်မင်းကြီး၊ ယခုလက်ရှိ ကုန်သွယ်မှု အခြေအနေမှာ တော်တော်လေး ကောင်းမွန်နေပါသည် ဘုရား။ မိဖုရားခေါင်ကြီး၊ သင်၏ စကားများမှာ ငါ့အတွက် တကယ့်ကို အားဆေးတစ်ခွက် ဖြစ်စေ၏။ နန်းတွင်း စားတော်ကဲတို့၊ ငါ၏ ညစာအတွက် ထူးခြားသည့် ဟင်းလျာများကို ပြင်ဆင်ထားကြလော့။ အရှင်မင်းကြီး၏ ဘုန်းတေဇာကြောင့် ရန်သူများအားလုံး ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်နေကြပါပြီ။ သားတော်၊ မင်း၏ အကျင့်စာရိတ္တကို အမြဲတမ်း စောင့်ထိန်းပြီး ပြည်သူကို ချစ်မြတ်နိုးလော့။ အမတ်ကြီး၊ မြို့တော်၏ တံခါးများကို သေချာစွာ ပိတ်ဆို့ထားရန် အမိန့်တော်ရှိမည်။ အရှင်မင်းကြီး၊ ကျွနု်ပ်ကို ယခုကဲ့သို့ ယုံကြည်စွာ တာဝန်ပေးသည့်အတွက် ကျေးဇူးကြီးမားလှပါသည် ဘုရား။ နောင်တော်ဘုရား၊ ညီတော်သည် နောင်တော့်အတွက် စစ်ကူတပ်များကို စေလွှတ်ပေးပါမည်။ မိဖုရားကြီး၊ သင်၏ ကျန်းမာရေးအတွက် နန်းတွင်းသမားတော်များကို ခေါ်ယူစေမည်။ အရှင်မင်းကြီး၊ နိုင်ငံခြား သံတမန်များက အရှင်မင်းကြီးကို လာရောက် တွေ့ဆုံလိုပါသည် ဘုရား။ သမီးတော်၊ မင်း၏ လက်ထပ်ပွဲကို ခမ်းနားထည်ဝါစွာ ကျင်းပပေးမည်ဟု ငါ ကတိပေး၏။ အမတ်မင်းတို့၊ ငါ၏ နန်းတော်အတွင်း၌ မည်သူမျှ မငြင်းခုံကြစေနှင့်။ အရှင်မင်းကြီး၊ ကျွနု်ပ်တို့ တိုင်းပြည်၏ ဘဏ္ဍာတိုက်တွင် ရွှေနှင့် ငွေများ ပြည့်လျှံနေပါပြီ။ စစ်သူကြီး၊ မင်း၏ လက်အောက်ခံ စစ်သည်များကို သေချာစွာ လေ့ကျင့်ပေးထားပါသလော။ ခမည်းတော်ဘုရား၊ သားတော်သည် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများကို အကုန်လုံး ဖတ်ရှုပြီးပါပြီ ဘုရား။ အရှင်မင်းကြီး၊ တောတောင်အလှကို ခံစားရန်အတွက် ဥယျာဉ်တော်သို့ ကြွတော်မူပါ ဘုရား။ မိဖုရားကြီး၊ သင်သည် ငါ၏ ဘဝတွင် အဖိုးတန်ဆုံးသော ရတနာတစ်ပါး ဖြစ်၏။ အမတ်ကြီး၊ ပြည်သူတို့၏ အခွန်အတုတ်များကို လျှော့ပေါ့ပေးရန် ငါ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီ။ အရှင်မင်းကြီး၏ ဘုန်းတော်ကြောင့် တိုင်းပြည်သည် ကမ္ဘာတည်သရွေ့ အေးချမ်းပါစေသတည်း။ 1. Artificial Intelligence နည်းပညာဟာ ကြီးမားတဲ့ Data source တွေကနေ pattern တွေကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ 2. ဤ Mobile Application သည် iOS နှင့် Android platform နှစ်ခုလုံးတွင် အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ အလုပ်လုပ်နိုင်ရန် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ 3. နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး Solar Panel များသည် နေရောင်မှ Photons များကို လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ 4. Blockchain နည်းပညာ၏ အဓိက အားသာချက်မှာ ဒေတာများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲ၍ မရသော Decentralized စနစ်ဖြစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ 5. ကွန်ပျူတာ၏ CPU အပူချိန် မြင့်တက်လာပါက Hardware ပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် စနစ်က အလိုအလျောက် ပိတ်သွားပါလိမ့်မည်။ 6. Machine Learning Model တစ်ခုကို Train လုပ်ရာတွင် Dataset ၏ အရည်အသွေးသည် ရလဒ်အပေါ် တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ 7. Cyber Security အတွက် အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ အသုံးပြုသူများအနေဖြင့် Strong Password နှင့် Two-Factor Authentication ကို အသုံးပြုရန် ဖြစ်သည်။ 8. အဏုမြူဗေဒတွင် အက်တမ်၏ အလယ်ဗဟို၌ ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်များ ပါဝင်သော နျူကလိယပ်စ် ရှိသည်။ 9. ကမ္ဘာ့လေထုထဲတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပမာဏ မြင့်တက်လာခြင်းသည် ဖန်လုံအိမ်အာနိသင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ကမ္ဘာကြီးကို ပူနွေးစေသည်။ 10. Cloud Computing စနစ်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများသည် ဒေတာများကို မည်သည့်နေရာမှမဆို လွယ်ကူစွာ ရယူသုံးစွဲနိုင်သည်။ 11. ဤ Website ၏ UI/UX Design သည် အသုံးပြုသူများအတွက် ရိုးရှင်းပြီး ဆွဲဆောင်မှုရှိအောင် ဖန်တီးထားပါသည်။ 12. မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ DNA testing များသည် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ မျိုးရိုးနှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းပေးနိုင်သည်။ 13. Quantum Computing သည် သမားရိုးကျ ကွန်ပျူတာများထက် ဆထက်ထိုင်မက မြန်ဆန်သော တွက်ချက်မှုများကို လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ 14. Virtual Reality (VR) နည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး ဆေးကျောင်းသားများသည် ခွဲစိတ်မှုများကို လက်တွေ့မကျမီ လေ့ကျင့်နိုင်ပါသည်။ 15. Internet of Things (IoT) ကိရိယာများသည် အိမ်တွင်းရှိ ပစ္စည်းများကို အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် ထိန်းချုပ်နိုင်အောင် ကူညီပေးသည်။ 16. နာနိုနည်းပညာ (Nanotechnology) သည် ဒြပ်ဝတ္ထုများကို အက်တမ်အဆင့်အထိ သေးငယ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သော နည်းပညာဖြစ်သည်။ 17. Software တစ်ခုတွင် Error များ သို့မဟုတ် Bug များ ပါဝင်နေပါက Debugging လုပ်ငန်းစဉ်ကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည်။ 18. ဒေတာများကို သိမ်းဆည်းရာတွင် Encrypted ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြင့် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ခိုးယူခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်သည်။ 19. Web Development တွင် HTML, CSS နှင့် JavaScript တို့သည် အခြေခံအကျဆုံး ဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသည်။ 20. လျှပ်စစ်ကားများ (Electric Vehicles) သည် ရုပ်ကြွင်းလောင်စာသုံး ကားများထက် ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှု အဆပေါင်းများစွာ နည်းပါးသည်။ 21. Big Data နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ သုံးစွဲသူများ၏ အလေ့အထကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ဈေးကွက်ရှာဖွေရေးတွင် အသုံးချနိုင်သည်။ 22. ဤ Database စနစ်သည် Structured Query Language (SQL) ကို အသုံးပြု၍ ဒေတာများကို စီမံခန့်ခွဲပါသည်။ 23. အာကာသယာဉ်များ ကမ္ဘာ့ဆွဲအားကို ကျော်လွန်ရန်အတွက် လုံလောက်သော လွတ်မြောက်နှုန်း (Escape Velocity) လိုအပ်သည်။ 24. Augmented Reality (AR) သည် လက်တွေ့ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် အချက်အလက်များကို ထပ်ဆင့်ပြသပေးသော နည်းပညာဖြစ်သည်။ 25. ဇီဝနည်းပညာ (Biotechnology) ကို အသုံးပြု၍ အထွက်နှုန်းကောင်းသော မျိုးဗီဇပြုပြင်ထားသော သီးနှံများကို ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ 26. Operating System တစ်ခု၏ အဓိကတာဝန်မှာ ကွန်ပျူတာ၏ Hardware နှင့် Software အရင်းအမြစ်များကို စီမံခန့်ခွဲရန်ဖြစ်သည်။ 27. နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် အလွန်ကြီးမားသော စွမ်းအင်ကို ထုတ်ပေးနိုင်သော်လည်း ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးစနစ် အလွန်အရေးကြီးသည်။ 28. ဤ API ကို အသုံးပြု၍ သင်၏ Application ထဲသို့ ငွေပေးချေမှုစနစ်များကို အလွယ်တကူ ချိတ်ဆက်နိုင်ပါသည်။ 29. Optical Fiber ကြိုးများသည် အချက်အလက်များကို အလင်းလှိုင်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ အလွန်မြန်သော အရှိန်ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးသည်။ 30. စက်ရုပ်နည်းပညာ (Robotics) သည် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများတွင် လူသားတို့၏ ကိုယ်စား ပင်ပန်းခက်ခဲသော အလုပ်များကို လုပ်ဆောင်ပေးသည်။ 31. သီအိုရီအရ အလင်း၏ အလျင်သည် စကြဝဠာထဲတွင် အမြန်ဆုံး အလျင်ဖြစ်သည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက သတ်မှတ်ထားသည်။ 32. Deep Learning သည် အာရုံကြောကွန်ရက် (Neural Networks) များကို အသုံးပြု၍ လူသားဦးနှောက်ကဲ့သို့ သင်ယူနိုင်သော နည်းပညာဖြစ်သည်။ 33. ဤ Router သည် 5GHz Band ကို ထောက်ပံ့ပေးသောကြောင့် ပိုမိုမြန်ဆန်သော အင်တာနက် အမြန်နှုန်းကို ရရှိစေမည်။ 34. ဒြပ်ဆွဲအားလှိုင်းများ (Gravitational Waves) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းသည် အာကာသဗေဒအတွက် ကြီးမားသော တိုးတက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ 35. Open Source Software များသည် မည်သူမဆို code များကို ကြည့်ရှုပြုပြင်နိုင်သောကြောင့် ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ တိုးတက်ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်။ 36. ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းရှိ စမ်းသပ်မှုများအရ ဤဓာတုဒြပ်ပေါင်းသည် ဘက်တီးရီးယားများကို ထိရောက်စွာ သေစေနိုင်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ 37. Mobile Gaming နယ်ပယ်တွင် Ray Tracing နည်းပညာကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ပိုမိုလက်တွေ့ကျသော အရိပ်နှင့် အလင်းအမှောင်များကို ရရှိစေသည်။ 38. ဆာဗာ (Server) ပျက်စီးသွားပါက ဒေတာများ ဆုံးရှုံးမှုမရှိစေရန် Backup စနစ်ကို နေ့စဉ် လုပ်ဆောင်သင့်သည်။ 39. နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များသည် အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းများ အသုံးပြု၍ ကမ္ဘာနှင့်တူသော ဂြိုဟ်သစ်များကို ရှာဖွေနေကြသည်။ 40. သင်္ချာဆိုင်ရာ Algorithm များသည် ရှုပ်ထွေးသော ပြဿနာများကို အဆင့်ဆင့် ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ကွန်ပျူတာကို ညွှန်ကြားပေးသည်။ 41. Firmware Update ပြုလုပ်ခြင်းသည် ကိရိယာ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးသလို လုံခြုံရေးဟာကွက်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ပေးသည်။ 42. အလင်းပြန်ခြင်း (Reflection) နှင့် အလင်းယိုင်ခြင်း (Refraction) တို့သည် အလင်းဗေဒ၏ အခြေခံသဘောတရားများ ဖြစ်ကြသည်။ 43. ဤကွန်ပျူတာတွင် RAM 16GB ပါဝင်သောကြောင့် Graphic ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ 44. သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင် (Renewable Energy) ကို ပိုမိုအသုံးပြုသင့်သည်။ 45. 3D Printing နည်းပညာဖြင့် အိမ်အစိတ်အပိုင်းများမှအစ လူသားတို့၏ ခြေတုလက်တုများအထိ ထုတ်လုပ်လာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ 46. လေထုဖိအား (Atmospheric Pressure) ပြောင်းလဲမှုသည် ရာသီဥတု အခြေအနေအပေါ် တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ 47. VPN (Virtual Private Network) အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အင်တာနက်ပေါ်တွင် သင်၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို ဖုံးကွယ်ထားနိုင်သည်။ 48. ဓါတ်ရောင်ခြည်သင့်ခြင်း (Radiation) သည် ဆဲလ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ပျက်စီးစေပြီး ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ 49. မိုက်ခရိုပရိုဆက်ဆာ (Microprocessor) ထဲတွင် ထရန်စစ္စတာ သန်းပေါင်းများစွာကို သေးငယ်စွာ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသည်။ 50. အင်ဇိုင်း (Enzyme) များသည် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်များတွင် ဓာတ်ကူပစ္စည်းအဖြစ် အလုပ်လုပ်ပေးကြသည်။ 51. Frontend Development တွင် React သို့မဟုတ် Vue ကဲ့သို့သော Framework များကို အသုံးများကြသည်။ 52. ရေဒီယိုသတ္တိကြွ အိုင်ဆိုတုပ်များကို ဆေးပညာနယ်ပယ်တွင် ကင်ဆာရောဂါ ကုသရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ 53. Data Analytics လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဒေတာများကို သန့်စင်ခြင်း (Data Cleaning) သည် အလွန်အရေးကြီးသော အဆင့်ဖြစ်သည်။ 54. အာကာသ ဟင်းလင်းပြင်တွင် လေမရှိသောကြောင့် အသံလှိုင်းများ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ 55. SSD (Solid State Drive) များသည် HDD ထက် အချက်အလက် ဖတ်ယူမှုနှုန်း အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုမြန်ဆန်သည်။ 56. ရူပဗေဒတွင် အင်နားရှား (Inertia) ဆိုသည်မှာ ဝတ္ထုတစ်ခု၏ မူလအခြေအနေကို ပြောင်းလဲခြင်းကို ဆန့်ကျင်သော သဘောဖြစ်သည်။ 57. E-commerce Website များတွင် SSL Certificate တပ်ဆင်ထားခြင်းဖြင့် ဝယ်ယူသူများ၏ ကတ်အချက်အလက်များကို လုံခြုံစေသည်။ 58. အက်တမ်တစ်ခုအတွင်းရှိ အီလက်ထရွန်များသည် နျူကလိယပ်စ်ကို ဗဟိုပြု၍ ပတ်လမ်းကြောင်းများအတိုင်း လှည့်ပတ်နေကြသည်။ 59. Artificial Neural Networks များသည် လူသားဦးနှောက်၏ အာရုံကြောဆဲလ်များ အလုပ်လုပ်ပုံကို အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ 60. လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှုကို တားဆီးပေးသော ပစ္စည်းများကို လျှပ်စစ်ခုခံပစ္စည်း (Insulators) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ 61. ဤ Software ၏ Version အသစ်တွင် User Interface ကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြင်ဆင်ထားပါသည်။ 62. နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ ဂြိုဟ်များသည် နေ၏ ဆွဲအားကြောင့် ဘဲဥပုံပတ်လမ်းအတိုင်း လှည့်ပတ်နေကြသည်။ 63. DevOps လုပ်ငန်းစဉ်သည် Software Development နှင့် IT Operations တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ အလုပ်လုပ်သော စနစ်ဖြစ်သည်။ 64. ဇီဝမျိုးကွဲများ (Biodiversity) လျော့နည်းလာခြင်းသည် ဂေဟစနစ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သော အန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 65. ကွန်ပျူတာ ကွန်ရက်တစ်ခုတွင် IP Address သည် စက်ပစ္စည်းတစ်ခုချင်းစီကို ခွဲခြားသိမြင်စေသော လိပ်စာဖြစ်သည်။ 66. သံလိုက်စက်ကွင်း (Magnetic Field) သည် လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှုကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။ 67. Cryptocurrency ဈေးကွက်သည် အလွန်အတက်အကျ မြန်သောကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရာတွင် သတိထားသင့်သည်။ 68. အလင်းစုမှန်ဘီလူး (Convex Lens) သည် အလင်းတန်းများကို ဆုံချက်တစ်ခုသို့ စုဆုံပေးသော သဘောရှိသည်။ 69. Mobile Processor များတွင် နာနိုမီတာ (nm) သေးငယ်လေလေ စွမ်းဆောင်ရည် ပိုကောင်းပြီး ပါဝါစား သက်သာလေလေဖြစ်သည်။ 70. အပူချိန် တိုင်းတာရာတွင် Celsius, Fahrenheit နှင့် Kelvin စသည့် ယူနစ်များကို အသုံးပြုကြသည်။ 71. Natural Language Processing (NLP) သည် လူသားတို့၏ စကားပြောဆိုမှုကို ကွန်ပျူတာက နားလည်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ 72. အက်ဆစ်နှင့် ဘေ့စ် ဓာတ်ပြုသောအခါ ဆားနှင့် ရေကို ရရှိကြောင်း ဓာတုဗေဒတွင် သင်ယူခဲ့ရသည်။ 73. ဤစက်တွင် Sensor ပေါင်းများစွာ ပါဝင်သောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ သိရှိနိုင်သည်။ 74. လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ (Electromagnetic Waves) တွင် ရေဒီယိုလှိုင်း၊ မိုက်ခရိုလှိုင်းနှင့် အိတ်စရေးလှိုင်းတို့ ပါဝင်သည်။ 75. ကွန်ပျူတာ၏ မန်မိုရီ (Cache Memory) သည် ခဏခဏ သုံးလေ့ရှိသော ဒေတာများကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ 76. ဆဲလ်ခွဲခြင်း (Cell Division) ဖြစ်စဉ်သည် သက်ရှိများ ကြီးထွားလာရန်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ 77. ဤ Laptop ၏ Battery Life သည် ပုံမှန်အသုံးပြုပါက ၁၀ နာရီအထိ ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ 78. အင်တာနက် bandwidth ဆိုသည်မှာ အချိန်တစ်ခုအတွင်း ပေးပို့နိုင်သော ဒေတာပမာဏကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ 79. သတ္တုများသည် အပူနှင့် လျှပ်စစ်ကို ကောင်းစွာ စီးဆင်းစေနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိကြသည်။ 80. Software testing တွင် Automated Testing ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အချိန်ကုန်သက်သာစေပြီး တိကျမှု ရှိစေသည်။ ကမ္ဘာ့အိုဇုန်းလွှာသည် နေမှလာသော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV rays) များကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ဒီဂျစ်တယ် လက်မှတ် (Digital Signature) သည် စာရွက်စာတမ်းတစ်ခု၏ စစ်မှန်မှုကို အတည်ပြုပေးနိုင်သည်။ ဒြပ်ထု (Mass) နှင့် အလေးချိန် (Weight) သည် ရူပဗေဒ သဘောတရားအရ ကွဲပြားခြားနားပါသည်။ ဤစနစ်သည် ဒေတာများကို Real-time Processing လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်သောကြောင့် အချိန်ကြန့်ကြာမှု မရှိပါ။ ဓါတ်ငွေ့များသည် ၎င်းတို့ရှိနေသော ဘူး သို့မဟုတ် အခန်း၏ ပုံသဏ္ဍာန်အတိုင်း ပြန့်ကားသွားတတ်သည်။ Cybersecurity Attack တစ်ခုဖြစ်သော Phishing သည် သုံးစွဲသူများ၏ အချက်အလက်များကို လိမ်လည်တောင်းယူသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေဒီရေ အတက်အကျသည် လ၏ ဆွဲအားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။ အယ်လ်ဂိုရီသမ် (Algorithm) ၏ ထိရောက်မှုကို တိုင်းတာရာတွင် Big O Notation ကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ သက်ရှိရုပ်ကြွင်း (Fossil) များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်းများစွာက ကမ္ဘာ့အခြေအနေကို သိနိုင်သည်။ Docker ကဲ့သို့သော Containerization နည်းပညာသည် Software များကို ပတ်ဝန်းကျင်မရွေး အလွယ်တကူ run နိုင်အောင် ကူညီပေးသည်။ လျှပ်စစ်ပတ်လမ်း (Electric Circuit) တစ်ခု ပြည့်စုံရန်အတွက် ဝါယာကြိုး၊ ဘက်ထရီနှင့် ခလုတ်တို့ လိုအပ်သည်။ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များ ထုတ်ပြန်နိုင်ရန် ဂြိုဟ်တုမှရရှိသော အချက်အလက်များကို ကွန်ပျူတာဖြင့် တွက်ချက်ရသည်။ ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခု၏ Loading Speed သည် Search Engine Optimization (SEO) အတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ ကလိုရိုဖီး (Chlorophyll) သည် အပင်များ အလင်းမှီစုဖွဲ့ခြင်း (Photosynthesis) လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် လိုအပ်သော အစိမ်းရောင်ဓာတ်ဖြစ်သည်။ ဤ Graphic Card သည် 4K Resolution ဖြင့် ဂိမ်းများကို ချောမွေ့စွာ ကစားနိုင်အောင် ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ရေ၏ ဓာတုဗေဒ သင်္ကေတမှာ ဖြစ်ပြီး ဟိုက်ဒရိုဂျင် နှစ်ဆနှင့် အောက်ဆီဂျင် တစ်ဆ ပါဝင်သည်။ စမတ်ဖုန်းများတွင် အသုံးပြုသော Biometric စနစ်တွင် လက်ဗွေဖတ်စနစ်နှင့် မျက်နှာဖတ်စနစ်တို့ ပါဝင်သည်။ နျူကလီးယား ဖျူးရှင်း (Nuclear Fusion) ဆိုသည်မှာ အက်တမ်နှစ်ခု ပေါင်းစည်းပြီး စွမ်းအင် ထုတ်လွှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤ Application ကို Cloud ပေါ်တွင် တင်ထားခြင်းကြောင့် အသုံးပြုသူ များလာသော်လည်း Scale လုပ်ရန် လွယ်ကူသည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ တိုးတက်လာခြင်းသည် လူသားတို့၏ ဘဝကို ပိုမိုသက်သာ ချောင်ချိစေသလို စိန်ခေါ်မှုအသစ်များကိုလည်း သယ်ဆောင်လာပါသည်။ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၅ အရ နိုင်ငံတော်သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ရှိသည်။ တရားရုံး၏ အမိန့်ကို မလိုက်နာခြင်းသည် တရားရုံးကို မထောက်မဲ့ညှာတာပြုခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေအရ အရေးယူခံရနိုင်သည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၄၂၀ အရ လိမ်လည်မှုကျူးလွန်သူအား ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ ချမှတ်နိုင်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ကျင့်သုံးရာတွင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရန် လိုအပ်သည်။ စာချုပ်စာတမ်းများ ချုပ်ဆိုရာတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သဘောတူညီချက်သည် ဥပဒေနှင့် မဆန့်ကျင်စေရပါ။ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၅ အရ ဖန်တီးသူ၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ လက်ရာကို ကူးယူဖော်ပြခြင်းကို တားမြစ်သည်။ အမှုစစ်ရဲအရာရှိသည် သံသယရှိသူအား ဖမ်းဆီးရာတွင် ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၄ အရ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် လုပ်ငန်းခွင်စည်းကမ်းကို ဖောက်ဖျက်ပါက ဝန်ထမ်းဥပဒေအရ အရေးယူခြင်း ခံရမည်။ အိမ်ငှားရမ်းခြင်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကို မြို့ပြငှားရမ်းခကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့တွင် တင်ပြဆွေးနွေးနိုင်သည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၃၀၂ အရ လူသတ်မှုကျူးလွန်သူအား အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်အဖြစ် သေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် ဥပဒေ၏ရှေ့မှောက်တွင် တန်းတူညီမျှမှုရှိစေရမည်ဟု အခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ပစ္စည်းလွှဲပြောင်းခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၄ အရ အိမ်ခြံမြေရောင်းဝယ်ခြင်းကို မှတ်ပုံတင်စာချုပ်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်ရမည်။ သက်သေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၁၄ အရ တရားရုံးသည် ဖြစ်ရပ်တစ်ခု၏ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းတွက်ဆနိုင်သည်။ စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် တရားမျှတမှုရှိရန်နှင့် ဘက်လိုက်မှုကင်းရန် အရေးကြီးသည်။ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေအရ မည်သည့်ဝန်ထမ်းမဆို လာဘ်ပေးလာဘ်ယူပြုလုပ်ခြင်းကို တားမြစ်သည်။ ပြည်သူ့နီတိနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို လည်ပတ်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အခြေခံဖြစ်သည်။ အလုပ်သမားဥပဒေအရ အလုပ်သမားတစ်ဦးသည် တစ်ပတ်လျှင် အနည်းဆုံး နားရက်တစ်ရက် ရရှိရမည်။ ကုမ္ပဏီများဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ အရ ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် မှတ်ပုံတင်ပြီးနောက် သီးခြားတရားဝင်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လာသည်။ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေအရ မသင်္ကာဖွယ် ငွေလွှဲပြောင်းမှုများကို အစီရင်ခံရန် တာဝန်ရှိသည်။ တရားလိုသည် မိမိ၏နစ်နာမှုအတွက် တရားမကျင့်ထုံးဥပဒေနှင့်အညီ တရားစွဲဆိုပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ မြေယာဥပဒေအရ လယ်ယာမြေကို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အခြားနည်းဖြင့် အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၃၇၉ အရ ခိုးမှုကျူးလွန်သူအား သုံးနှစ်အထိ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် မိမိစီရင်စုအတွင်း လုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို တာဝန်ယူရမည်။ အီလက်ထရွန်နစ်ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေးဥပဒေအရ ဒစ်ဂျစ်တယ်အချက်အလက်များကို သက်သေအဖြစ် တင်ပြနိုင်သည်။ မိသားစုဥပဒေအရ လင်မယားကွာရှင်းရာတွင် ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများကို ခွဲဝေယူပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ အခွန်ဥပဒေအရ ဝင်ငွေခွန်ပေးဆောင်ရန် ပျက်ကွက်ပါက သတ်မှတ်ထားသော ဒဏ်ကြေးငွေ ပေးဆောင်ရမည်။ ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၅ အရ ကလေးသူငယ်ကို အလုပ်ကြမ်းခိုင်းစေခြင်းကို တားမြစ်သည်။ တရားရုံးက ထုတ်ဆင့်သော သမ္မန်စာကို လက်ခံရရှိသူသည် သတ်မှတ်ရက်တွင် လူကိုယ်တိုင် လာရောက်ရမည်။ စာချုပ်ပါ စည်းကမ်းချက်များကို ဖောက်ဖျက်ပါက နစ်နာသူဘက်က လျော်ကြေးငွေ တောင်းခံပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် မော်တော်ယာဉ်စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေအရ လိုင်စင်မဲ့ မောင်းနှင်ခြင်းကို တားမြစ်သည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၄၉၉ အရ အသရေဖျက်မှုပြုလုပ်သူအား ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ ချမှတ်နိုင်သည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် အဂတိကင်းစင်ရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။ သက်သေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၂ အရ ကွယ်လွန်သူ၏ သေခါနီးထွက်ဆိုချက်ကို သက်သေအဖြစ် လက်ခံနိုင်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကျေနပ်မှုမရှိပါက အယူခံဝင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းသည် စီးပွားရေးဥပဒေများကို အကြံပြုနိုင်သည်။ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၅၄ အရ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ရှိသည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၃၉၀ အရ လုယက်မှုကျူးလွန်ခြင်းသည် ပြင်းထန်သော ရာဇဝတ်မှုဖြစ်သည်။ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များသည် မိမိတို့ဒေသအတွင်း သန့်ရှင်းသာယာရေးကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ အလုပ်သမားအငြင်းပွားမှု ဖြေရှင်းရေးဥပဒေအရ ခုံသမာဓိအဖွဲ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လိုက်နာရမည်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သည် ပြည်သူ့အကျိုးအတွက် မြေယာသိမ်းယူပါက လျော်ကြေးပေးရမည်။ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၀၉ အရ လေလွင့်နေထိုင်သူများအား စစ်ဆေးမေးမြန်းနိုင်သည်။ တရားဝင်လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းမပြုဘဲ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခြင်းသည် ဥပဒေအရ အကျိုးခံစားခွင့် မရှိနိုင်ပါ။ အကောက်ခွန်ဥပဒေအရ ကုန်ပစ္စည်းများကို ပြည်ပမှတင်သွင်းရာတွင် သတ်မှတ်အခွန်ငွေ ပေးဆောင်ရမည်။ ကုမ္ပဏီဒါရိုက်တာများသည် ကုမ္ပဏီအကျိုးအတွက် သစ္စာရှိစွာ ဆောင်ရွက်ရန် တာဝန်ရှိသည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၃၆၃ အရ လူခိုးမှုကျူးလွန်သူအား ထောင်ဒဏ် ခုနစ်နှစ်အထိ ချမှတ်နိုင်သည်။ အစိုးရဝန်ထမ်းများသည် လုပ်ငန်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ရာတွင် ဘက်လိုက်မှုကင်းရန် ဝန်ထမ်းကျင့်ဝတ်၌ ပါရှိသည်။ အငြင်းပွားမှုများကို တရားရုံးပြင်ပတွင် ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းခြင်းသည် အချိန်နှင့် ငွေကြေးကို သက်သာစေသည်။ အမျိုးသားပညာရေးဥပဒေအရ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် အခြေခံပညာသင်ယူခွင့် ရှိရမည်။ အများပြည်သူပိုင်နေရာတွင် ဆူညံသံပြုလုပ်ခြင်းသည် မြူနီစီပယ်ဥပဒေအရ အရေးယူခံရနိုင်သည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၄၀၆ အရ ယုံကြည်အပ်နှံရေးဖောက်ဖျက်မှုပြုလုပ်ပါက အပြစ်ပေးခံရမည်။ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသည် ပြည်သူ့တိုင်ကြားစာများကို ထိရောက်စွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရမည်။ မြေယာအသုံးချမှုမူဝါဒသည် နိုင်ငံတော်၏ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံးသည် အစိုးရဌာနများ၏ အသုံးစရိတ်များကို စစ်ဆေးရန် တာဝန်ရှိသည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၃၇၆ အရ မုဒိမ်းမှုကျူးလွန်သူအား တစ်သက်တစ်ကျွန်းဖြစ်စေ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ ချမှတ်နိုင်သည်။ အယူခံဝင်ခြင်းဆိုသည်မှာ အောက်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အထက်တရားရုံးတွင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန်ဖြစ်သည်။ တရားမဥပဒေအရ နစ်နာကြေးတောင်းခံရာတွင် ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများ လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဥပဒေအရ မမှန်ကန်သော အချက်အလက်များ တင်ပြခြင်းကို တားမြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေအရ စက်ရုံများသည် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ စွန့်ပစ်ရမည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၄၄၁ အရ ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှုပြုလုပ်ပါက အပြစ်ပေးခြင်းခံရမည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်များသည် အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဥပဒေအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ဥပဒေအရ အကာအကွယ်ရရှိသည်။ တရားရုံးချုပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၁ အရ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် ပြည်ထောင်စုသစ္စာကို စောင့်သိရမည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၄၆၅ အရ စာရွက်စာတမ်းအတုပြုလုပ်သူအား ထောင်ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရာတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လိုင်စင်ရယူရန် လိုအပ်သည်။ အလုပ်ရှင်သည် အလုပ်သမားအား အကြောင်းမဲ့ အလုပ်မှထုတ်ပယ်ပါက နစ်နာကြေးပေးရမည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ငွေစုဆောင်းခြင်းဥပဒေအရ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ငွေကြေးကောက်ခံခြင်းကို တားမြစ်သည်။ သက်သေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၀ အရ မျက်မြင်သက်သေ၏ ထွက်ဆိုချက်သည် တိုက်ရိုက်ဖြစ်ရမည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၂၄-က အရ နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှုသည် ကြီးလေးသောပြစ်မှုဖြစ်သည်။ စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီသည် မြို့ပြအင်္ဂါရပ်နှင့်အညီ အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ခွင့်ကို စစ်ဆေးရမည်။ စာချုပ်ပါ အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်လိုပါက နှစ်ဦးနှစ်ဖက် လက်မှတ်ထိုး အတည်ပြုရမည်။ စားသုံးသူကာကွယ်ရေးဥပဒေအရ ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော ကုန်စည်များကို ရောင်းချခွင့်မရှိပါ။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၃၂၃ အရ နာကျင်စေမှုပြုလုပ်သူအား ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ်အထိ ချမှတ်နိုင်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသည် ဒေတာလုံခြုံရေးအတွက် စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်ရမည်။ နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်ဥပဒေအရ အရေးကြီးသောအချက်အလက်များကို ပြင်ပသို့ ပေါက်ကြားခြင်း မရှိစေရ။ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးများဆိုင်ရာဥပဒေအရ လက်ဝယ်ထားရှိခြင်းကို တားမြစ်သည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၃၈၃ အရ ခြောက်လှန့်တောင်းယူမှုပြုလုပ်ပါက အပြစ်ပေးခံရမည်။ အမျိုးသားစာရင်းအင်းဥပဒေအရ ကောက်ယူရရှိသော အချက်အလက်များကို လျှို့ဝှက်ထားရှိရမည်။ တရားရုံးတွင် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုရာတွင် အမှန်အတိုင်း ထွက်ဆိုရန် ကျိန်ဆိုရမည်။ သတင်းမီဒီယာဥပဒေအရ သတင်းသမားများသည် ကျင့်ဝတ်နှင့်အညီ သတင်းတင်ပြရန် တာဝန်ရှိသည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၂၉၄ အရ လူပုံအလယ်တွင် ရိုင်းစိုင်းစွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းကို တားမြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်များသည် ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ချိန်တွင် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရမည်။ အသေးစားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဥပဒေအရ အစိုးရက ကူညီပေးသည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၆ အရ ခြိမ်းခြောက်မှုပြုလုပ်သူအား ထောင်ဒဏ် နှစ်နှစ်အထိ ချမှတ်နိုင်သည်။ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၈ အရ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် စစ်မှုထမ်းရန် တာဝန်ရှိသည်။ တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သတင်းမီဒီယာများက ဝေဖန်ရာတွင် ဥပဒေဘောင်အတွင်းမှသာ ဆောင်ရွက်ရမည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေအရ ငွေကြေးမူဝါဒများကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်သည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၂၇၉ အရ မဆင်မခြင် မောင်းနှင်ခြင်းကြောင့် ဘေးဖြစ်စေပါက အရေးယူခံရမည်။ အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်သို့ ကူးပြောင်းခြင်းသည် လုပ်ငန်းကြန့်ကြာမှုကို လျှော့ချပေးသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်သည် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် ပြင်ဆင်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ သက်သေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၅ အရ ကျွမ်းကျင်သူ၏ သဘောထားမှတ်ချက်ကို သက်သေအဖြစ် လက်ခံနိုင်သည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၄၀၃ အရ မရိုးမဖြောင့်သော သဘောဖြင့် အလွဲသုံးစားပြုခြင်းကို တားမြစ်သည်။ အိမ်ခြံမြေအကျိုးဆောင်ဥပဒေအရ မှတ်ပုံတင်ထားသော အကျိုးဆောင်များသာ လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်များသည် ပြည်သူတို့၏ အကြံပြုချက်များကို နားထောင်ရန် လိုအပ်သည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၉၃ အရ သက်သေခံချက်အမှားပေးခြင်းသည် ရာဇဝတ်မှုဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာစာချုပ်များကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၆၀ အရ ဘာသာသာသနာကို အလွဲသုံးစားပြုခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ တရားမကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၀ အရ သမ္မန်စာကို လက်ခံသူအား လူကိုယ်တိုင် ပေးအပ်ရမည်။ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၄၁၁ အရ ခိုးရာပါပစ္စည်းကို လက်ခံခြင်းသည် ပြစ်မှုမြောက်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းခြင်းသည် ဒီမိုကရေစီ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သည်။ သွေးတိုးရောဂါရှိသူများသည် ပုံမှန်သွေးပေါင်ချိန်ကို ထိန်းညှိနိုင်ရန် ဆားစားသုံးမှုကို လျှော့ချပြီး သတ်မှတ်ထားသော ဆေးဝါးများကို မှန်မှန်သောက်သုံးရမည်။ ဆီးချိုရောဂါ အမျိုးအစား (၂) ကို ကုသရာတွင် အစားအသောက် ဆင်ခြင်ခြင်းနှင့်အတူ မက်ဖော်မင်ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများဖြင့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ ကာကွယ်ရန်အတွက် အဆီအအမ့်များသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်ပြုလုပ်သင့်သည်။ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ဖြစ်ပွားပါက ပဋိဇီဝဆေးများဖြင့် ကုသရန်လိုအပ်ပြီး လူနာ၏ အောက်ဆီဂျင်ပမာဏကို အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်ရမည်။ ကင်ဆာရောဂါ ဝေဒနာရှင်များအတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးသွင်းကုသခြင်း နည်းလမ်းများကို ရောဂါအခြေအနေပေါ် မူတည်၍ အသုံးပြုကြသည်။ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးနေသော လူနာများအတွက် သွေးစစ်ထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်အစားထိုး ကုသခြင်းသည် အသက်ရှည်စေရန် အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ တီဘီရောဂါသည် လေထဲမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သောကြောင့် လူနာအနေဖြင့် နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ရန်နှင့် ဆေးပတ်လည်အောင် သောက်ရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။ အစာအိမ်နာရောဂါအတွက် အက်ဆစ်ဓာတ် လျှော့ချပေးသော ပရိုတွန်ပန့်တားဆေးများကို အစာမစားမီ သောက်သုံးခြင်းဖြင့် သက်သာစေနိုင်သည်။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါသည် ခြင်ကျားကိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး လူနာ၏ သွေးဥမွှားပမာဏကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်ကုသရမည်။ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါရှိသူများသည် ရှူဆေးဗူးများကို အရေးပေါ်အခြေအနေအတွက် အမြဲဆောင်ထားသင့်ပြီး ဓာတ်မတည့်သည့်အရာများကို ရှောင်ရမည်။ အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီပိုးသည် သွေးနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အရည်များမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သဖြင့် ကာကွယ်ဆေး ကြိုတင်ထိုးနှံထားသင့်သည်။ အရိုးပွရောဂါ ကာကွယ်ရန်အတွက် ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ဗီတာမင်ဒီ ကြွယ်ဝသော အစားအစာများကို ငယ်စဉ်ကတည်းက လုံလောက်စွာ စားသုံးသင့်သည်။ မျက်စိအတွင်းတိမ်ရောဂါကို ခေတ်မီလေဆာနည်းပညာ အသုံးပြု၍ ခွဲစိတ်ကုသခြင်းဖြင့် အမြင်အာရုံကို ပြန်လည်ကြည်လင်စေနိုင်သည်။ ဝက်သက်ရောဂါသည် ကလေးငယ်များတွင် အဖြစ်များပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်းဖြင့် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများကို တားဆီးနိုင်သည်။ ခေါင်းတစ်ခြမ်းကိုက်ဝေဒနာ ခံစားရပါက အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများနှင့်အတူ မှောင်ပြီး တိတ်ဆိတ်သော နေရာတွင် အနားယူခြင်းက အထောက်အကူပြုသည်။ လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားရပါက ပထမဆုံး လေးနာရီခွဲအတွင်း ဆေးရုံသို့ အမြန်ဆုံး ပို့ဆောင်ပြီး ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်းကို ကုသရမည်။ သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း မညီမျှခြင်းကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန် ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် သွေးစစ်ဆေးကြည့်သင့်သည်။ အရေပြားနှင်းခူရောဂါအတွက် စတီးရွိုက်ပါဝင်သော လိမ်းဆေးများကို အသုံးပြုနိုင်ပြီး အရေပြားကို အစိုဓာတ် ထိန်းပေးရန် လိုအပ်သည်။ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ ဖြစ်ပွားပါက ရေဓာတ်နှင့် ဆားဓာတ် ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန်အတွက် ဓာတ်ဆားရည်ကို ဂရုစိုက်တိုက်ကျွေးရမည်။ ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ရာတွင် ထုံဆေး သို့မဟုတ် မေ့ဆေးကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လူနာနာကျင်မှုမရှိစေရန် အထူးကုဆရာဝန်များက ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ကိုလက်စထရော မြင့်မားခြင်းသည် သွေးလွှတ်ကြောများအတွင်း အဆီခဲများ ပိတ်ဆို့စေပြီး နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်။ အိပ်မပျော်သော ဝေဒနာခံစားရပါက အိပ်စက်မှုဆိုင်ရာ သန့်ရှင်းရေးကို လိုက်နာခြင်းနှင့် စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချခြင်းဖြင့် ကုသနိုင်သည်။ သွေးအားနည်းရောဂါရှိသူများအတွက် သံဓာတ်ပါဝင်သော ဆေးဝါးများနှင့် အသား၊ ငါး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို ပိုမိုစားသုံးရန် ညွှန်ကြားလေ့ရှိသည်။ အဆစ်အမြစ်ရောင်ရောဂါအတွက် ရောင်ရမ်းမှုကျစေသော ဆေးဝါးများနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံးများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုရမည်။ သွားနှင့် ခံတွင်းကျန်းမာရေးအတွက် တစ်နေ့ နှစ်ကြိမ် သွားတိုက်ခြင်းနှင့် ခြောက်လတစ်ကြိမ် သွားဆရာဝန်နှင့် ပြသစစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်သင့်သည်။ မာလာရိယရောဂါသည် ခြင်ကိုက်ခြင်းမှ ဖြစ်ပွားပြီး အက်တီမီစီနင် အခြေခံသော ဆေးဝါးများဖြင့် ထိရောက်စွာ ကုသနိုင်သည်။ စိတ်ကျရောဂါ ခံစားရပါက စိတ်ကျန်းမာရေး ပညာရှင်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ငြိမ်ဆေးများ အသုံးပြု၍ ကုသမှုခံယူသင့်သည်။ ပါကင်ဆန်ရောဂါသည် ဦးနှောက်အတွင်းရှိ ဒိုပါမင်း ထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး ခြေတုန်လက်တုန် ဖြစ်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ငှက်ဖျားရောဂါ ကာကွယ်ရန် ခြင်ထောင်ဖြင့် အိပ်စက်ခြင်းနှင့် ခြင်နိုင်ဆေးများ အသုံးပြုခြင်းသည် အထိရောက်ဆုံး ကာကွယ်နည်းဖြစ်သည်။ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါသည် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှုကို ဖြစ်စေပြီး လူနာအား ဂရုတစိုက် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် လိုအပ်သော နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်သည်။ သွေးကင်ဆာ ကုသရာတွင် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးခြင်းသည် နောက်ဆုံးပေါ် ဆေးပညာအရ အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ဓာတ်မတည့်ခြင်းကြောင့် အသက်ရှူရခက်ခဲလာပါက အက်ပီနက်ဖရင် ထိုးဆေးကို ချက်ချင်း အသုံးပြု၍ အသက်ကယ်တင်နိုင်သည်။ အူအတက်ရောင်ရောဂါ ဖြစ်ပွားပါက ဗိုက်အောက်ပိုင်း ညာဘက်ခြမ်းတွင် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်တတ်ပြီး ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်သည်။ ဆီးကျိတ်ကင်ဆာ စစ်ဆေးရန်အတွက် အသက် (၅၀) ကျော် အမျိုးသားများသည် ပုံမှန် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်သင့်သည်။ နားအူခြင်း သို့မဟုတ် နားအတွင်း ပိုးဝင်ခြင်းအတွက် ပိုးသတ်ဆေး အစက်ချဆေးရည်များကို အသုံးပြု၍ ကုသနိုင်သည်။ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါသည် အလွန်အန္တရာယ်များပြီး ကိုယ်ပူခြင်း၊ ဇက်ခိုင်ခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ ပြပါက အရေးပေါ်ကုသရမည်။ ဗီတာမင်စီ ချို့တဲ့ပါက သွားဖုံးသွေးယိုခြင်းနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်က မိမိဆဲလ်များကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သော ရောဂါများကို အော်တိုအင်မြူးရောဂါများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ စစ်ဆေးမှုများအရ ဤလူနာတွင် သွေးတွင်း ယူရစ်အက်ဆစ် မြင့်မားနေသဖြင့် ဂေါက်ရောဂါ ခံစားနေရကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ ရင်သားကင်ဆာကို စောစီးစွာ သိရှိနိုင်ရန် အမျိုးသမီးများသည် မိမိဘာသာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် မမ်မိုဂရမ် ရိုက်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်သင့်သည်။ ကြက်ညှာချောင်းဆိုးရောဂါ ကာကွယ်ရန်အတွက် ကလေးအရွယ်တွင် ငါးဆင့်စပ် ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးနှံထားရမည်။ ပိုးသတ်ဆေးများကို ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မရှိဘဲ သောက်သုံးခြင်းသည် ပိုးယဉ်ပါးမှု ပြဿနာကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဦးနှောက်သွေးယိုစီးခြင်းသည် သွေးတိုးလွန်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှု အရေးပေါ် လိုအပ်နိုင်သည်။ အသည်းခြောက်ရောဂါရှိသူများသည် အရက်သောက်ခြင်းကို လုံးဝရှောင်ကြဉ်ရမည်ဖြစ်ပြီး အာဟာရပြည့်ဝအောင် စားသုံးရမည်။ အဝလွန်ခြင်းသည် နှလုံးရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းညှိရန် လိုအပ်သည်။ သွေးထဲတွင် ပိုးဝင်ခြင်းသည် အသက်အန္တရာယ်ရှိသော အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်ပြီး အကြောသွင်း ပိုးသတ်ဆေးများဖြင့် ကုသရသည်။ အိပ်စက်စဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်း ဝေဒနာရှိသူများအတွက် စီပတ်ပ်စက် အသုံးပြုခြင်းက အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ပွင့်စေနိုင်သည်။ နှာခေါင်းသွေးယိုပါက ခေါင်းကို အနည်းငယ် ငုံ့ထားပြီး နှာသီးဖျားကို ဖိထားခြင်းဖြင့် သွေးတိတ်စေနိုင်သည်။ အူမကြီးကင်ဆာ စစ်ဆေးရန်အတွက် မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်သည် အလွန်တိကျသော စစ်ဆေးမှုဖြစ်သည်။ နာတာရှည် အဆုတ်ရောဂါရှိသူများသည် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကို ဖြတ်တောက်ခြင်းဖြင့် ရောဂါအခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားမှုကို တားဆီးနိုင်သည်။ ခါးနာခြင်း ဝေဒနာအတွက် အရိုးအကြောဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်ခန်းများနှင့် လေဆာဖြင့် ကုသခြင်း နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဗိုက်အောင့် ဗိုက်နာခြင်းသည် အစာအိမ် အနာကြောင့်ဖြစ်စေ၊ သည်းခြေကျောက်ကြောင့်ဖြစ်စေ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ သည်းခြေကျောက်တည်ပါက ဗိုက်ညာဘက်အပေါ်ပိုင်းတွင် နာကျင်တတ်ပြီး ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် အမြဲတမ်း ပျောက်ကင်းနိုင်သည်။ သွေးထဲတွင် ပိုတက်စီယမ်ဓာတ် မညီမျှခြင်းသည် နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အဆုတ်ကင်ဆာသည် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေပြီး အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ရောဂါလက္ခဏာ မပြတတ်ပါ။ ဖျားနာနေစဉ်အတွင်း ခန္ဓာကိုယ်မှ ရေဓာတ်မခမ်းခြောက်စေရန် အရည်များများ သောက်သုံးပေးခြင်းက အထောက်အကူပြုသည်။ ပွေး၊ ဝဲ၊ ညှင်း စသည့် အရေပြားမှိုရောဂါများအတွက် မှိုသတ်ဆေး လိမ်းဆေး သို့မဟုတ် သောက်ဆေးများကို အသုံးပြုရမည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များသည် သန္ဓေသား ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် ဖောလစ်အက်ဆစ်နှင့် သံဓာတ်ဆေးပြားများကို သောက်သုံးသင့်သည်။ ကလေးငယ်များတွင် အာဟာရချို့တဲ့ပါက ကြီးထွားမှု နှေးကွေးခြင်းနှင့် ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှု ထိခိုက်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်သော လူနာများအတွက် နှလုံးခုန်စက် အသေးစားလေးကို ရင်ဘတ်အတွင်း ထည့်သွင်း တပ်ဆင်နိုင်သည်။ ကူးစက်ရောဂါများ ပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးရန်အတွက် လက်ကို ဆပ်ပြာဖြင့် စနစ်တကျ ဆေးကြောခြင်းသည် အခြေခံအကျဆုံး ဖြစ်သည်။ အစာအဆိပ်သင့်ပါက ပျို့အန်ခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပြီး ရေဓာတ်ဖြည့်တင်းခြင်းက အဓိက ကုသနည်းဖြစ်သည်။ တက်ခြင်းဝေဒနာ ခံစားရသော လူနာများအတွက် အတက်ကျဆေးများကို ပုံမှန်သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ရောဂါကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ မျက်စိရေတိမ်ရောဂါသည် အမြင်အာရုံကြောကို ပျက်စီးစေနိုင်သဖြင့် မျက်စိအတွင်း ဖိအားကို လျှော့ချပေးသော ဆေးရည်များ သုံးစွဲရမည်။ ပြင်းထန်သော မီးလောင်ဒဏ်ရာများကို ကုသရာတွင် အရေပြားအစားထိုးခြင်း နည်းလမ်းဖြင့် ပျက်စီးသွားသော တစ်သျှူးများကို ပြုပြင်နိုင်သည်။ သွေးကြောထူအဆီပိတ်ခြင်းသည် ဦးနှောက်သွေးကြော ပိတ်ဆို့မှုကို ဖြစ်စေပြီး လေဖြတ်ခြင်းသို့ ဦးတည်နိုင်သည်။ အာရုံကြောရောင်ရမ်းခြင်း ဝေဒနာအတွက် ဗီတာမင်ဘီအုပ်စု ဆေးဝါးများနှင့် အာရုံကြောအားဆေးများ သောက်သုံးနိုင်ပါသည်။ အရိုးကျိုးပါက ဓာတ်မှန်ရိုက်၍ အခြေအနေကို စစ်ဆေးပြီး ကျောက်ပတ်တီးတပ်ခြင်း သို့မဟုတ် သံပတ်တီးထည့်ခြင်းဖြင့် ကုသရမည်။ ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်းအတွက် ပိုးသတ်ဆေး သောက်သုံးရမည်ဖြစ်ပြီး ရေများများသောက်ခြင်းက ပိုးများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။ အမျိုးသမီးများတွင် သွေးဆုံးပြီးနောက် အရိုးပွခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ဟော်မုန်း အစားထိုး ကုသမှုအချို့ကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ခွဲစိတ်ခန်းအတွင်း ပိုးမွှားကင်းစင်စေရန်အတွက် စက်ကိရိယာများကို ပိုးသတ်စက်ဖြင့် စနစ်တကျ ပိုးသတ်ရမည်။ အဆုတ်အတွင်း ရေဝင်ခြင်းသည် နှလုံးပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ဆေးစွဲခြင်း ဝေဒနာခံစားရသူများအတွက် စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံးများနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး စခန်းများက ကူညီပေးနိုင်သည်။ ဆီးအိမ်အတွင်း ကျောက်တည်ပါက ဆီးသွားရခက်ခဲခြင်းနှင့် ဆီးထဲ သွေးပါခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ သွေးဖြူဥပမာဏ မြင့်တက်နေခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း တစ်နေရာရာတွင် ပိုးဝင်နေကြောင်း ပြသသည့် လက္ခဏာဖြစ်သည်။ လည်ပင်းကြီးရောဂါသည် အိုင်အိုဒင်းဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး အိုင်အိုဒင်းပါသော ဆားကို စားသုံးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်နိုင်သည်။ အရေပြားကင်ဆာကို စောစီးစွာ သိရှိနိုင်ရန် မှဲ့များ၏ အရွယ်အစားနှင့် အရောင်ပြောင်းလဲမှုကို သတိပြု စောင့်ကြည့်ရမည်။ အပူဒဏ်ကြောင့် မူးလဲခြင်း ဖြစ်ပွားပါက လူနာအား အေးမြသောနေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီး ရေအေးအေး တိုက်ကျွေးရမည်။ ခန္ဓာကိုယ်၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်များကို ထိန်းညှိပေးသော ဟော်မုန်းများကို ဂလင်းအမျိုးမျိုးမှ ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ရောဂါရှာဖွေရာတွင် သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) ရိုက်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်း အင်္ဂါရပ်များကို အသေးစိတ် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ အစားအသောက်ကြောင့် ဖြစ်သော ဓာတ်မတည့်ခြင်းအတွက် အင်တီဟစ်တမင်း ဆေးဝါးများ သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ယားယံမှုကို သက်သာစေနိုင်သည်။ နာတာရှည် ခါးနာခြင်းအတွက် ရူပဗေဒ ကုထုံးပညာရှင်နှင့် တိုင်ပင်၍ အကြောလျှော့ လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်သင့်သည်။ သွေးထဲတွင် သကြားဓာတ် အလွန်အမင်း ကျဆင်းပါက မူးဝေခြင်းနှင့် သတိလစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သဖြင့် အချိုရည် တိုက်ကျွေးရမည်။ အသည်းအဆီဖုံးခြင်းသည် အစားအသောက် အလေ့အထကြောင့် ဖြစ်တတ်ပြီး လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်သည်။ နားလေးခြင်း ဝေဒနာအတွက် နားကြားကူစက်များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လူမှုဆက်ဆံရေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်သော နှာစေးချောင်းဆိုးခြင်းကို ပိုးသတ်ဆေးဖြင့် ကုသ၍ မရဘဲ အနားယူခြင်းဖြင့်သာ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။ အမြန်အရေးပေါ် ကုသမှုလိုအပ်သော လူနာများအတွက် လူနာတင်ယာဉ်အတွင်း အရေးပေါ် အသက်ရှူစက်များ ပါဝင်ရမည်။ သွေးစစ်တမ်းအရ အသည်းအင်ဇိုင်းများ မြင့်တက်နေခြင်းသည် အသည်းရောင်နေကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ နှလုံးအတွင်းရှိ အဆို့ရှင်များ မလုံပါက နှလုံးခုန်နှုန်းကို ထိခိုက်စေပြီး အမောဖောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အရေပြားပေါ်ရှိ အနာများကို သန့်ရှင်းအောင် ထားခြင်းဖြင့် ပိုးမဝင်စေရန် ကာကွယ်နိုင်သည်။ အိပ်မပျော်ခြင်းအတွက် ဆေးဝါးများ သောက်သုံးခြင်းထက် ပုံမှန် အချိန်ဇယားဖြင့် အိပ်စက်ခြင်းက ပိုမို ထိရောက်သည်။ သွေးကျိတ်ခဲခြင်းကြောင့် ခြေထောက် ရောင်ရမ်းပါက သွေးကျဲဆေးများ အသုံးပြု၍ ကုသရန် လိုအပ်သည်။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအတွင်း ပြင်ပပစ္စည်း ဝင်ရောက်ပါက အသက်ရှူကျပ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သဖြင့် ဟင်းမလစ် နည်းလမ်းဖြင့် ဖယ်ရှားရမည်။ ဝမ်းကိုက်ရောဂါသည် မသန့်ရှင်းသော အစားအသောက်များမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သဖြင့် အစားအစာကို ကျက်အောင် ချက်စားသင့်သည်။ ကြွက်တက်ခြင်းသည် သတ္တုဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ နှလုံးအောင့်ခြင်း ဝေဒနာခံစားရပါက လျှာအောက်ငုံဆေးပြားကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် သွေးကြောများကို ကျယ်စေနိုင်သည်။ ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (X-ray) သည် အရိုးများ၏ အခြေအနေကို သိရှိရန် အမြန်ဆုံးနှင့် အလွယ်ဆုံး စစ်ဆေးမှုဖြစ်သည်။ ကလေးငယ်များ သန်ထိုးခြင်း ကာကွယ်ရန်အတွက် ခြောက်လတစ်ကြိမ် သန်ချဆေး တိုက်ကျွေးသင့်သည်။ သွေးတိုးရောဂါသည် "တိတ်ဆိတ်သော လူသတ်သမား" ဖြစ်သဖြင့် လက္ခဏာမပြသော်လည်း ပုံမှန်စစ်ဆေးရမည်။ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော လူနေမှုပုံစံသည် ရောဂါဘယ ကင်းဝေးစေရန်အတွက် အကောင်းဆုံးသော ကာကွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ လက်ခုပ်ဆိုတာ နှစ်ဖက်တီးမှ မြည်တာဖြစ်လို့ ပြဿနာတစ်ခုမှာ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် တာဝန်ရှိတတ်သည်။ ရေမြင့်ကြာတင့် ဆိုသလိုပင် အခြေအနေ မြင့်မားလာသည်နှင့်အမျှ လိုအပ်ချက်များလည်း လိုက်ပါမြင့်မားလာတတ်သည်။ မိုးရွာတုန်း ရေခံ ဆိုသည့်အတိုင်း အခွင့်အရေးရှိခိုက်တွင် မိမိအတွက် အကျိုးရှိအောင် အမိအရ ဆုပ်ကိုင်ထားသင့်သည်။ ကုလားထိုင်ပေါ်ရောက်မှ ခြေသလုံးမွေး တောက်တောက်စတောက် ဖြစ်သွားသူများကို မြင်ရသည်မှာ ရယ်ဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ပညာရွှေအိုး လူမခိုး ဆိုစကားအတိုင်း ပညာသည် မည်သူမျှ ခိုးယူ၍မရသော အဖိုးတန်ရတနာဖြစ်သည်။ သားသမီးမကောင်း မိဘခေါင်း ဆိုသလို သားသမီးများ အမှားလုပ်ပါက မိဘများတွင်လည်း တာဝန်မကင်းပေ။ တောင်စဉ်ရေမရ စကားပြောတတ်သူများနှင့် အလုပ်လုပ်ရသည်မှာ အချိန်ကုန်ပြီး အရာမထင်တတ်ပါ။ မီးများမင်းထက် ကြောက်ရသည် ဆိုသလိုပင် မီးဘေးအန္တရာယ်သည် အရာအားလုံးကို ပြာကျစေနိုင်သည်။ လက်လှမ်းမမီသော ပန်းကို လိုချင်နေခြင်းသည် တောမီးကို လက်ခုပ်တီးနေသကဲ့သို့ အဓိပ္ပာယ်မရှိပေ။ ခွေးမြီးကောက် ကျည်တောက်စွပ် ဆိုသလိုပင် အကျင့်မကောင်းသူကို မည်သို့ပင် ပြုပြင်ပေးစေကာမူ မရနိုင်ပေ။ မိုးခါးရေ သောက်ရသည် ဆိုသလို ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေအရ မိမိမနှစ်သက်သည်ကိုလည်း လိုက်ပါလုပ်ဆောင်ရတတ်သည်။ သစ်ပင်ကြီးမှ အရိပ်ရ ဆိုသလိုပင် ခေါင်းဆောင်ကောင်းမှသာ နောက်လိုက်များအတွက် အကာအကွယ်ရမည်။ လှေနံနှစ်ဖက် နင်းသူများသည် မည်သည့်ဘက်မှ အားကိုး၍မရဘဲ သစ္စာမရှိသူများသာ ဖြစ်ကြသည်။ အိုးစည်တီးရာတွင် မျောက်ပါလာသကဲ့သို့ မသက်ဆိုင်သောကိစ္စတွင် ကြားဖြတ်ဝင်ပါတတ်သူများ ရှိသည်။ ကျားကြောက်လို့ ရှင်ကြီးကိုးကာမှ ရှင်ကြီး ကျားထက်ဆိုး ဆိုသည့်အတိုင်း အားကိုးမှားခြင်းကို သတိထားရမည်။ လူပျိုလှည့်သလို လုပ်နေခြင်းသည် အလုပ်ကို သေချာအာရုံမစိုက်ဘဲ ဟန်ဆောင်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အရိုးပေါ် စံပယ်တင် ဆိုသလို မထိုက်တန်သော နေရာတွင် အရှိန်အဝါ တစ်ခုခုကို အလွဲသုံးခြင်း ဖြစ်သည်။ ခြေဖဝါး လက်ဖဝါး တင်မကဘဲ တစ်ကိုယ်လုံး ပင်ပန်းရသော်လည်း အောင်မြင်မှုက ဝေးနေဆဲပင်။ ပျားရည်နဲ့ ဝမ်းချသလို စကားချိုချိုဖြင့် မိမိအကျိုးအတွက် တစ်ပါးသူကို နစ်နာစေတတ်သူများကို သတိပြုပါ။ ရေငုံနှုတ်ပိတ် နေခြင်းသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အကောင်းဆုံးသော တုံ့ပြန်မှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ လိပ်မွှေး ကျီးစွယ် ရှာနေခြင်းသည် မရှိနိုင်သော အရာကို အတင်းအဓမ္မ ကြိုးစားရှာဖွေနေခြင်း ဖြစ်သည်။ နွားရှေ့ ထွန်ပြောင်း ဆိုသလို အလုပ်ကို လုပ်ငန်းစဉ် အမှားဖြင့် လုပ်ဆောင်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ သူခိုးပြေးမှ ထိုးကွင်းထ ဆိုသလို အလုပ်ပျက်ပြီးမှ နောက်ကျမှ ကြိုးစားပြနေခြင်းသည် အပိုပင်ဖြစ်သည်။ မျက်ကန်း တစ္ဆေမကြောက် ဆိုသလို ဘာကိုမျှ နားမလည်ဘဲ မိုက်ရူးရဲ ဆောင်ရွက်နေခြင်းကို ခေါ်သည်။ မစားရတဲ့ အမဲ သဲနဲ့ပက် ဆိုသလို မိမိမရပါက တပါးသူကိုလည်း မရစေရန် ဖျက်ဆီးတတ်သူများ ရှိသည်။ ဆရာမွေး တပည့်မွေး ဆိုသလို ကိုယ့်ဘက်တော်သားများ ဖြစ်လာအောင် စည်းရုံးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မြွေပွေး ခါးပိုက်ပိုက် ထားမိသလို မိမိကို ပြန်လည်ဒုက္ခပေးမည့်သူကို အနီးကပ် ထားမိခြင်းဖြစ်သည်။ ဖွဲကို ထောင်းလို့ ဆန်မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အရည်အချင်းမရှိသူကို မည်သို့တွန်းတင်စေကာမူ မအောင်မြင်နိုင်ပါ။ ကြောင်ခံတွင်း ပျားရည်ဆမ်း ဆိုသလို စိတ်ထားမကောင်းသူကို ချော့မော့ပြောဆိုနေခြင်း ဖြစ်သည်။ အမေကျော် ဒွေးဒေါ်လွမ်း ဆိုသလို အနီးကလူကို ထားပြီး အဝေးကလူကို တမ်းတနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အသားထဲက လောက်ထွက် ဆိုသလို မိမိအဖွဲ့အစည်းအတွင်းကပင် ရန်သူဖြစ်လာခြင်းကို ခေါ်သည်။ ခဲတစ်လုံးနဲ့ ငှက်နှစ်ကောင်ပစ် ဆိုသလို အလုပ်တစ်ခုတည်းဖြင့် အကျိုးကျေးဇူး နှစ်မျိုးရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ အပေါ်ယံ ရွှေဒါန်းအတွင်းက သံချေး ဆိုသလို အပြင်ပန်းလှသလောက် အတွင်းစိတ် မကောင်းခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မသိမသာ ဂွင်ရိုက်သွားသူများကို မြင်ရသည်မှာ ရင်နာစရာ ကောင်းလှသည်။ တစ်ရွာမပြောင်း သူကောင်းမဖြစ် ဆိုသလို နေရာသစ်၊ အခြေအနေသစ်သို့ ပြောင်းလဲမှသာ တိုးတက်နိုင်သည်။ လူကိုကြည့်ပြီး အဝတ်ပေး ဆိုသလို အခြေအနေနှင့် လူပေါ်မူတည်၍ သင့်တော်သလို ဆက်ဆံရမည်။ ဆားပုလင်းနှုတ်ခမ်းမွေး တပ်ထားသူကဲ့သို့ ဟန်ကြီးပန်ကြီး လုပ်နေခြင်းကို ခေါ်သည်။ ခိုးရာပါ ပစ္စည်းကို လက်ခံမိခြင်းသည် ငရဲပန်းကို ရွှေကြာပန်း အမှတ်ဖြင့် ယူမိခြင်းနှင့် တူသည်။ မိုးလုံးဟိန်းအောင် ဟောပြောနေသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ဘာမှအရာမထင်သော စကားများသာ ဖြစ်သည်။ နံရံမှာ နားရှိတယ် ဆိုသလို လျှို့ဝှက်စကားကို ပြောရာတွင် တစ်ပါးသူ ကြားသွားနိုင်သည်ကို သတိပြုရမည်။ ငါးပိဖားဖား သတ်နေခြင်းသည် အရေးမပါသော ကိစ္စလေးကို အကျယ်ချဲ့နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ရေကန်အသင့် ကြာအသင့် ဆိုသလို အားလုံး ပြည့်စုံနေသော အခြေအနေကောင်းတစ်ခုကို ခေါ်သည်။ မျက်နှာကြီးရာ ဟင်းဖတ်ပါ ဆိုသလို လူကုံထံ သြဇာရှိသူများဘက်သို့သာ အခွင့်အရေးများ ရောက်သွားတတ်သည်။ မီးကို ရေနဲ့ငြှိမ်းရမည် ဆိုသလို ဒေါသကို မေတ္တာဖြင့်သာ တုံ့ပြန်သင့်သည်။ တောပြော တောင်ပြော ပြောနေသူများနှင့် စကားလက်ဆုံ ကျရသည်မှာ တကယ်ပင် ပင်ပန်းလှသည်။ ငါးရံ့ကူးသလို ကူးနေခြင်းသည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ အတည်တကျမရှိဘဲ ကူးပြောင်းနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အရပ်ထဲက အရူး၊ မင်းထဲက အမူး ဆိုသလို ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဆင်ခြင်တုံတရား ကင်းမဲ့သူများ ရှိတတ်သည်။ လှေကြုံရင် ရေချိုးမယ် ဆိုသလို အခွင့်အရေးတစ်ခုရခိုက်တွင် တခြားအလုပ်ကိုပါ တွဲလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပုခက်လွှဲတဲ့လက်ဟာ ကမ္ဘာကို စိုးမိုးနိုင်တယ် ဆိုစကားဖြင့် မိခင်များ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ချီးမွမ်းသည်။ သဲထဲရေသွန်သလို ဖြစ်သွားခြင်းသည် အပင်ပန်းခံ ကြိုးစားသမျှ အလကား ဖြစ်သွားခြင်းကို ခေါ်သည်။ လူပျိုလှည့်သလို လုပ်နေခြင်းသည် အလုပ်ကို သေချာအာရုံမစိုက်ဘဲ ဟန်ဆောင်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ တက်စာမရှိ တက်စာရှာ ဆိုသလို မိမိနှင့် မတန်သည်ကို အတင်းအဓမ္မ လိုချင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ မုဆိုးနားနီး မုဆိုး၊ တံငါနားနီး တံငါ ဆိုသလို ပေါင်းသင်းသူ၏ အလေ့အကျင့်သည် မိမိအပေါ် ကူးစက်တတ်သည်။ အလုပ်က လူကိုလုပ်တာ မဟုတ်ဘဲ လူက အလုပ်ကို လုပ်ရမှာဖြစ်ကြောင်း သတိပြုသင့်သည်။ မြေနိမ့်ရာ လန်စိုက် ဆိုသလို အားနည်းသူကိုသာ ဝိုင်းဝန်း နှိပ်စက်တတ်ကြသော လောကသဘာဝရှိသည်။ ရွှေရောင်ပြရုံနဲ့တော့ ရွှေအစစ် မဖြစ်နိုင်သလို အပြင်ပန်းကို ကြည့်ပြီး ဆုံးဖြတ်၍ မရနိုင်ပါ။ မီးခဲပြာဖုံး ဖြစ်နေသော အရည်အချင်းများကို အချိန်တန်လျှင် လူအများ သိလာကြပါလိမ့်မည်။ တောင်းမှာ အကွက်၊ လူမှာ အချက် ဆိုသလို လူတစ်ဦးတွင် သိက္ခာနှင့် အနှစ်သာရ ရှိရန် လိုအပ်သည်။ ကျောက်ခဲကို ရေပေါ်တင်နေသလို မဖြစ်နိုင်သော အလုပ်ကို အတင်းအဓမ္မ ကြိုးစားနေခြင်းဖြစ်သည်။ လျှာအရိုးမရှိ စကားပြောချင်သလို ပြောနေသူများကို မည်သူမျှ မယုံကြည်ကြပေ။ ပတ္တမြားမှန်လျှင် နွံမှာနစ်သော်လည်း အရောင်မမှိန်နိုင်သကဲ့သို့ တော်သူသည် မည်သည့်နေရာရောက်ရောက် တော်သည်။ ငါးကြင်းဆီနဲ့ ငါးကြင်းပြန်ကြော်သလို တစ်ပါးသူထံမှ ရရှိသည်ကိုပင် ထိုသူ့အတွက် ပြန်လည်အသုံးချခြင်းဖြစ်သည်။ လက်တစ်လုံးခြား လိမ်လည်သွားသူများကြောင့် အခြေအနေများ ပိုမိုဆိုးရွားသွားရသည်။ အိတ်သွန်ဖာမှောက် ပြောပြလိုက်မှသာ စိတ်ထဲတွင် ရှိသမျှကို အကုန်သိသွားကြတော့သည်။ ကျောပူမှ ဝမ်းစာရ ဆိုသလို ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်မှသာ စားဝတ်နေရေး ပြည့်စုံမည်။ ပုစွန်ဆိတ် ခေါင်းနဲ့တော့ ဝန်ကြီးကိစ္စကို ဆောင်ရွက်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ထင်မိသည်။ လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲ ဆိုသည့်အတိုင်း နောက်ဆုံးအချိန်ထိ အားမလျှော့ဘဲ ကြိုးစားသင့်သည်။ ကြွက်သေတစ်ခု မူလပြု ဆိုသလို အသေးအမွှား အရင်းအနှီးလေးမှစ၍ ကြီးပွားလာခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ နွားကွဲရင် ကျားဆွဲတတ်တယ် ဆိုသလို ညီညွတ်မှုပျက်ပြားပါက ရန်သူ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရမည်။ လက်ညှိုးညွှန်ရာ ရေဖြစ်နေသော အရှိန်အဝါရှိသူများဘက်တွင် လူအများ ဝိုင်းဝန်းနေကြသည်။ ဖားတုလို့ ခရုခုန် ဆိုသလို မိမိနှင့် မတန်သည်ကို လိုက်တုလုပ်ဆောင်ပါက အနာတရ ဖြစ်တတ်သည်။ ပျားသကာလို ချိုသောစကားများနောက်ကွယ်တွင် ဆူးခက်များ ပါနိုင်သည်ကို သတိထားပါ။ ဆိတ်နားနီး ဆိတ်၊ နွားနားနီး နွား ဆိုသလိုပင် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှုသည် အရေးကြီးလှသည်။ တံငါနားနီး တံငါ၊ မုဆိုးနားနီး မုဆိုး ဆိုစကားသည် ဝန်းကျင်၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ဖော်ပြသည်။ ရေစီးသန်တုန်း လှေကြုံစီး ဆိုသလို အရှိန်အဟုန် ကောင်းနေစဉ်တွင် အခွင့်အရေးကို အသုံးချရမည်။ ပညာရှိ သတိဖြစ်ခဲ ဆိုသလို တော်သူများပင်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံ အမှားပြုလုပ်မိတတ်သည်။ ရွှေလက်နဲ့ ခေါ်တာကို မလိုက်ဘဲ နေခဲ့ခြင်းသည် နောင်တရစရာ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ မိုးကျရွှေကိုယ်များကဲ့သို့ ရုတ်တရက် အခွင့်အထူးခံ လူတန်းစား ဖြစ်လာသူများကို ဆိုလိုသည်။ အပြောကြီးသလောက် အလုပ်မရှိသူများကို ကြည့်ပြီး အားမလိုအားမရ ဖြစ်မိသည်။ ခရုခါးတောင်းကျိုက်သလို လုပ်နေခြင်းသည် အားအင်မရှိဘဲ ဟန်လုပ်နေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ရွှေပင်နားက ငှက်များရွှေဖြစ် ဆိုသလို လူတော်များနှင့် ပေါင်းသင်းပါက မိမိလည်း တိုးတက်လာမည်။ မျက်နှာလိုက်တတ်သူများကြောင့် တရားမျှတမှုသည် ပျောက်ကွယ်နေရသည်။ တောခွေးလည်း နန်းတော်ရောက်ရင် မင်းမူတတ်တယ် ဆိုသလို အခြေအနေအရ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို ခေါ်သည်။ အမှိုက်ကစ ပြာသာဒ်မီးလောင် ဆိုသလို အသေးအမွှားလေးမှစ၍ ကြီးမားသော ပျက်စီးမှု ဖြစ်နိုင်သည်။ ဆန်ရင်းနာနာဖွေး ဆိုသလို မိမိနှင့် ရင်းနှီးသူကို ပို၍ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဆုံးမရမည်။ ရေသောက်မြစ်ကို မမေ့သင့်သကဲ့သို့ ကျေးဇူးရှင်ကိုလည်း အမြဲတမ်း သတိရရမည်။ အိုးမလုံ ပတ်ဆန်ခါ ဆိုသလို လျှို့ဝှက်ချက်ကို မထိန်းနိုင်သူများကို ဆိုလိုသည်။ ပန်းကောင်းလျှင် နမ်းသူပေါ ဆိုသလို အရည်အချင်းရှိလျှင် လိုလားသူ များပြားမည်။ လက်ဦးမှုယူသူက အောင်ပွဲရသည် ဆိုစကားအတိုင်း အချိန်ကို လက်ဦးအောင် အသုံးချပါ။ ဆင်ဖြူတော် မှီပြီး ကြံစုပ်နေသူများသည် တစ်ပါးသူ၏ အရှိန်အဝါဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရှာနေသူများဖြစ်သည်။ လှေနံဓားထစ် လုပ်နေခြင်းသည် အခြေအနေ ပြောင်းလဲသွားသည်ကို မသိဘဲ အဟောင်းကိုသာ ဆုပ်ကိုင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မျက်နှာပြောင် တိုက်ပြီး လိမ်လည်နေသူများကို မြင်ရသည်မှာ ရင်နာစရာ ကောင်းလှသည်။ ခေါင်းဖြတ်ပြီးမှ ဖိနပ်ပေးသလိုမျိုး အကျိုးမရှိသော ကူညီမှုမျိုးကို မလုပ်သင့်ပါ။ တောမီးလောင် တောကြောင် လက်ခုပ်တီး ဆိုသလို သူတစ်ပါး ပျက်စီးသည်ကို ဝမ်းသာတတ်သူများ ရှိသည်။ ဆရာများလျှင် လှေအောင့်တတ်သည် ဆိုသလို ခေါင်းဆောင်များလွန်းပါက အလုပ်မပြီးဘဲ ကြန့်ကြာတတ်သည်။ အိပ်ချင်ယောင်ဆောင်နေသူကို နှိုး၍မရနိုင်သကဲ့သို့ နားမလည်ချင်ယောင်ဆောင်နေသူကို ရှင်းပြ၍ မရနိုင်ပါ။ ရေနစ်သူကို ဝါးကူထိုး ဆိုသလို ဒုက္ခရောက်နေသူကို ပို၍ ဒုက္ခရောက်အောင် လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ စကားနောက် တရားပါ ဆိုသလို ပြောဆိုလိုက်သော စကားသည် နောက်ပိုင်းတွင် တာဝန်ဖြစ်လာတတ်သည်။ မီးစတစ်ဖက် ရေမှုတ်တစ်ဖက် ကိုင်ထားသူများသည် ဘယ်သောအခါမျှ မရိုးသားကြပေ။ နောင်တဆိုတာ နောင်မှရတာ ဖြစ်လို့ အရာရာကို မလုပ်ခင် သေချာစဉ်းစားသင့်သည်။ မင်း ဘာကောင်မို့လို့ ငါ့ကို လာပြီး အမိန့်ပေးနေတာလဲ။ နင့်လို လူစားမျိုးနဲ့ စကားပြောရတာ တကယ်ကို အချိန်ကုန်ပြီး အဓိပ္ပာယ်မရှိဘူး။ ငါ့မျက်စိရှေ့က အခုချက်ချင်း ထွက်သွားစမ်း၊ နင့်မျက်နှာကိုလည်း မမြင်ချင်တော့ဘူး။ ဒီလောက် ပြောနေတာတောင် နားမလည်ရအောင် မင်းက တကယ်ကို ဦးနှောက်မရှိတဲ့သူပဲ။ ကိုယ့်အဆင့်ကိုယ်လည်း ပြန်ကြည့်ဦး၊ လူကြားထဲမှာ လာပြီး လေမဖောင်းနဲ့။ နင့်စကားတွေက ဘာတစ်ခုမှ အနှစ်သာရမရှိဘူး၊ အမှိုက်တွေထက်တောင် နိမ့်ကျတယ်။ ငါ့ကိစ္စထဲကို လာမပါနဲ့၊ မင်းနဲ့ ဘာမှမဆိုင်ဘူးဆိုတာ မှတ်ထားလိုက်။ မင်းလို လူစားမျိုးကတော့ ဘယ်တော့မှ တိုးတက်မှာ မဟုတ်ဘူး၊ ဒီအတိုင်းပဲ ငုတ်တုတ်မေ့နေမှာ။ စကားပြောရင် ဆင်ခြင်ပြီးပြော၊ မဟုတ်ရင်တော့ နောင်တရသွားစေရမယ်။ မင်းရဲ့ ရုပ်ဆိုးဆိုး စိတ်ဓာတ်တွေက အခုတော့ အကုန်ပေါ်ကုန်ပြီပေါ့။ နင့်ကို ယုံမိတာ ငါ့အမှားပဲ၊ တကယ့်ကို သစ္စာမရှိတဲ့ ကောင်မ။ စောက်သုံးမကျတဲ့ အကြံဉာဏ်တွေကို ငါ့ကို လာမပေးနဲ့၊ မင်းဘာသာမင်းပဲ သိမ်းထားလိုက်။ မင်းကတော့ လူရုပ်ဖမ်းထားတဲ့ တကယ့် သတ္တဝါအဆင့်ပဲ ရှိသေးတာ။ စကားကို တည့်တည့်ပြောစမ်း၊ ဘာမှမဟုတ်တာတွေကို လျှောက်ပြီး လေပစ်မနေနဲ့။ နင့်ကို ကြည့်ရတာ တကယ်ကို ရွံဖို့ကောင်းလွန်းလို့ အနားတောင် မကပ်ချင်ဘူး။ မင်းမှာ ရှက်ရကောင်းမှန်း သိတဲ့ စိတ်ဓာတ်လေးတောင် မရှိဘူးလား။ လူတကာကို လိုက်ပြီး ဒုက္ခပေးနေရတာ မင်းအတွက် ပျော်စရာဖြစ်နေလား။ နင့်လို လူစားမျိုးကို ငါကတော့ တစ်ပြားသားမှ တန်ဖိုးမထားဘူး။ စောက်တလွဲတွေ လျှောက်လုပ်နေပြီးမှ လာပြီး ဆင်ခြေပေးမနေနဲ့။ မင်းရဲ့ အဆင့်အတန်းက တကယ့်ကို လမ်းဘေးက အမှိုက်တွေနဲ့ အတူတူပဲ။ နင့်ရဲ့ ပါးစပ်ကို ပိတ်ထားစမ်း၊ နင် စကားပြောလိုက်တိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်က ညစ်ညမ်းသွားတယ်။ လူပါးမဝနဲ့နော်၊ ငါ့စိတ်ရှည်မှုကလည်း အကန့်အသတ် ရှိတယ်။ မင်း ဘာသိလို့ လာပြီး ဆရာလုပ်နေတာလဲ၊ ကိုယ့်နေရာကိုယ် ပြန်နေလိုက်။ နင့်ရဲ့ ဟန်ဆောင်မှုတွေက တကယ့်ကို ပျို့အန်ချင်စရာ ကောင်းလွန်းတယ်။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို လူပို၊ လူလျှံ တစ်ယောက်ပဲ။ ငါ့ရှေ့မှာ လာပြီး ဟန်ကြီးပန်ကြီး လုပ်မနေနဲ့၊ မင်းအကြောင်း ငါအကုန်သိတယ်။ နင့်လို အသိဉာဏ် မရှိတဲ့သူနဲ့ စကားပြိုင်ပြောနေရတာ ငါ့သိက္ခာကျတယ်။ မင်းရဲ့ လုပ်ရပ်တွေက တကယ့်ကို ယုတ်မာလွန်းတယ်ဆိုတာ မင်းကိုယ်တိုင်ရော သိရဲ့လား။ နင့်ကို ကြည့်ရတာ တကယ်ကို စိတ်ပျက်ဖို့ကောင်းတယ်၊ ဘယ်လိုမှ ပြုပြင်လို့ မရဘူး။ စောက်ဖျင်းတွေ လျှောက်လုပ်မနေနဲ့၊ မင်းကြောင့် အကုန် ဒုက္ခရောက်ကုန်ပြီ။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို ကျေးဇူးမသိတဲ့ ခွေးထက်တောင် ဆိုးတဲ့လူပဲ။ စကားကို ဆင်ခြင်ပြီး ပြောစမ်း၊ နင့်ပါးစပ်က အပုပ်နံ့တွေ ထွက်နေသလိုပဲ။ မင်းလို အဆင့်မရှိတဲ့လူနဲ့ ပတ်သက်မိတာ ငါ့ဘဝရဲ့ အကြီးမားဆုံး အမှားပဲ။ နင့်ရဲ့ ယုတ်ညံ့တဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို လူအများရှေ့မှာ ငါ အခုပဲ ဖွင့်ချလိုက်မယ်။ ဘာမှမဟုတ်တဲ့ ကိစ္စကို အကျယ်ချဲ့ပြီး ပြဿနာ ရှာမနေနဲ့။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းနေတဲ့သူပဲ။ နင့်စကားတွေကို နားထောင်ရတာ တကယ့်ကို ပျင်းဖို့ကောင်းပြီး အရာမထင်ဘူး။ မင်းရဲ့ လုပ်ရပ်က တကယ့်ကို မိုက်မဲလွန်းတယ်၊ ဒါကိုတောင် ဂုဏ်ယူနေသေးလား။ နင့်ကို ကြည့်ရတာ တကယ့်ကို အပယ်ခံ တစ်ယောက်လိုပဲ၊ ဘယ်သူကမှ အဖက်မလုပ်ကြဘူး။ စောက်သုံးမကျတဲ့ ကောင်၊ မင်းကြောင့် ငါတို့ အစီအစဉ်တွေ အကုန် ပျက်ကုန်ပြီ။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို လိမ်လည်လှည့်ဖြားတတ်တဲ့ နေရာမှာ ဆရာကျတယ်ပေါ့။ နင့်ရဲ့ မျက်နှာက တကယ်ကို အကြည့်ရဆိုးလွန်းလို့ ဖုံးထားလိုက်တာ ပိုကောင်းမယ်။ မင်းမှာ စာနာစိတ်ဆိုတာ နည်းနည်းလေးတောင် မရှိဘူးလား၊ တကယ်ကို ကျောက်ရုပ်ပဲ။ နင့်လို လူမျိုးကို ငါကတော့ လူရာမသွင်းဘူး၊ လုံးဝ ဂရုမစိုက်ဘူး။ စကားတွေ လျှောက်ပြီး လိမ်မနေနဲ့၊ မင်း ဘယ်လောက်ပဲ လိမ်လိမ် ငါအကုန်သိတယ်။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို အကျင့်ပျက် ခြစားနေတဲ့သူ တစ်ယောက်ပဲ။ နင့်ရဲ့ အမူအရာတွေက တကယ့်ကို မုန်းစရာကောင်းလွန်းတယ်။ မင်းကို တွေ့လိုက်တိုင်း ငါ့ရင်ထဲမှာ ဒေါသတွေပဲ ထွက်လာရတယ်။ နင့်ရဲ့ အညံ့စား စိတ်ဓာတ်တွေကို ငါ့ရှေ့မှာ လာပြီး ပြမနေနဲ့။ စောက်ပေါတွေ လျှောက်ပြောမနေနဲ့၊ နင့်စကားကို ဘယ်သူကမှ ယုံမှာ မဟုတ်ဘူး။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို မသိနားမလည်ဘဲနဲ့ လိုက်ပြီး ဆရာလုပ်ချင်တဲ့သူပဲ။ နင့်ရဲ့ ရိုင်းစိုင်းတဲ့ အပြုအမူတွေကို ငါကတော့ ဘယ်တော့မှ သည်းမခံနိုင်ဘူး။ မင်းလို လူစားမျိုးက တကယ့်ကို လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အမှိုက်ပဲ။ စကားကို သေချာပြောစမ်း၊ ပါးစပ်ထဲမှာ ဘာတွေ ငုံထားလို့ အသံမထွက်တာလဲ။ နင့်ကို ကြည့်ရတာ တကယ့်ကို သနားစရာကောင်းတယ်၊ ဘယ်သူ့ရဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှုကိုမှ မရဘူး။ မင်းရဲ့ အောက်တန်းစား လုပ်ရပ်တွေက တကယ့်ကို ရွံရှာဖွေပဲ။ နင့်မှာ လူသားဆန်တဲ့ စိတ်ဓာတ်ဆိုတာ ရှိရောရှိရဲ့လား။ စောက်သုံးမကျတဲ့ လူဖျင်း၊ မင်းကြောင့် အကုန်လုံး အလုပ်ရှုပ်ကုန်ပြီ။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို သူတစ်ပါး ပျက်စီးတာကို ကြည့်ပြီး ဝမ်းသာတတ်တဲ့သူပဲ။ နင့်ရဲ့ စကားတွေက တကယ့်ကို အဆိပ်အတောက်တွေပဲ ဖြစ်နေတယ်။ မင်းလို လူမျိုးနဲ့ ပေါင်းသင်းမိတာ ငါ့အတွက်တော့ တကယ့်ကို နာမည်ပျက်စေတယ်။ စကားကို လျှောက်ပြီး ရမ်းမတုတ်နဲ့၊ မင်းပြောတာ ဘာတစ်ခုမှ မမှန်ဘူး။ နင့်ရဲ့ အကျင့်မကောင်းတာကို ဘယ်သူကမှ ပြုပြင်ပေးလို့ ရမှာ မဟုတ်ဘူး။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို လမ်းဘေးက အစုတ်အပဲ့တွေနဲ့ အဆင့်တူတူပဲ။ နင့်ကို မြင်ရတာတောင် ငါ့အတွက်တော့ စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေတယ်။ မင်းရဲ့ ယုတ်မာတဲ့ အကြံအစည်တွေကို ငါ အခုပဲ တားဆီးလိုက်မယ်။ စောက်တလွဲတွေ လျှောက်လုပ်မနေနဲ့၊ မင်းလုပ်ရပ်က တကယ့်ကို ကလေးဆန်တယ်။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို အတ္တကြီးပြီး ကိုယ်ကျိုးပဲ ကြည့်တဲ့သူပဲ။ နင့်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်က တကယ့်ကို မည်းမှောင်ပြီး ညစ်ပတ်လွန်းတယ်။ မင်းကို ယုံကြည်ခဲ့တာ ငါ့ဘဝရဲ့ အမှားဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ပဲ။ နင့်လို အဆင့်မရှိတဲ့လူနဲ့ စကားပြောနေရတာ ငါ့အတွက်တော့ အချိန်ဖြုန်းတာပဲ။ စောက်သုံးမကျတဲ့ အပြုအမူတွေကို အခုချက်ချင်း ရပ်လိုက်စမ်း။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို အပေါင်းအသင်း မဆံ့တဲ့ လူထူးဆန်းပဲ။ နင့်ရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေကလည်း မရိုးသားတဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ ရထားတာ မဟုတ်လား။ မင်းရဲ့ ဟန်ဆောင်မျက်နှာဖုံးကို ငါ အခုပဲ ခွာချလိုက်မယ်။ နင့်ကို ကြည့်ရတာ တကယ့်ကို သရုပ်ပျက်လွန်းတယ်လို့ မခံစားရဘူးလား။ စကားတွေ လျှောက်ပြီး ပွားမနေနဲ့၊ နင့်စကားကို ဘယ်သူမှ နားမထောင်ချင်ဘူး။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို သူတစ်ပါး ကောင်းစားမှာကို မနာလိုတဲ့သူပဲ။ နင့်ရဲ့ ယုတ်ညံ့တဲ့ လုပ်ရပ်တွေက နင့်မိသားစု သိက္ခာကိုပါ ဖျက်ဆီးနေတာပဲ။ မင်းလို လူမျိုးကို ငါကတော့ ရင်ထဲကနေ လုံးဝ စက်ဆုပ်ရွံရှာတယ်။ စောက်တလွဲတွေ လျှောက်ပြောနေပြီးမှ လာပြီး ဟန်ဆောင်မပြနဲ့။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို အရှက်မဲ့ပြီး သိက္ခာမရှိတဲ့သူပဲ။ နင့်ရဲ့ အကျင့်ပျက်နေတာကို ငါကတော့ ဘယ်လိုမှ လက်မခံနိုင်ဘူး။ မင်းရဲ့ မိုက်မဲမှုတွေက တကယ့်ကို အကန့်အသတ်မရှိဘူး ဖြစ်နေပြီ။ နင့်လို လူစားမျိုးနဲ့ စကားပြောရတာ ငါ့ဦးနှောက်တွေတောင် ထိခိုက်ကုန်ပြီ။ စောက်သုံးမကျတဲ့ ကောင်၊ မင်းကြောင့် ငါ့အလုပ်တွေ အကုန် ကြန့်ကြာကုန်ပြီ။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို သူတစ်ပါးကို ဒုက္ခပေးဖို့ပဲ မွေးဖွားလာတာလား။ နင့်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေက တကယ့်ကို အောက်တန်းကျလွန်းတယ်။ မင်းကို ကြည့်လိုက်တိုင်း ငါ့မှာ စိတ်ပျက်မှုတွေပဲ တိုးလာရတယ်။ နင့်ရဲ့ အပြုအမူတွေက တကယ့်ကို ကလေးကလားနဲ့ မဖြစ်စလောက်တွေပဲ။ စောက်ပေါတွေ လျှောက်လုပ်မနေနဲ့၊ မင်းလုပ်ရပ်က တကယ့်ကို ရယ်စရာကြီး။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို လူကြားထဲမှာ အရှက်ကွဲဖို့ပဲ ထိုက်တန်တဲ့သူပဲ။ နင့်ရဲ့ စကားတွေက တကယ့်ကို ယုတ်မာပြီး ညစ်ပတ်လွန်းတယ်။ မင်းလို လူမျိုးနဲ့ ထပ်ပြီး မတွေ့ချင်တော့ဘူး၊ ဝေးဝေးကနေပဲ ရှောင်လိုက်တော့မယ်။ နင့်ရဲ့ အဆင့်အတန်း မရှိတာကို ငါ အခုမှပဲ သေချာ သိလိုက်ရတော့တယ်။ စောက်သုံးမကျတဲ့ လူဖျင်း၊ မင်းဘာသာမင်းပဲ အမှိုက်ပုံးထဲ သွားနေလိုက်။ မင်းကတော့ တကယ့်ကို အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်ပြားနေတဲ့သူ တစ်ယောက်ပဲ။ နင့်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေက တကယ့်ကို ရွံရှာဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် ယုတ်ညံ့တယ်။ မင်းကို ယုံမိတာ ငါ့ဘဝရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော ကျရှုံးမှုပဲ။ နင့်လို လူမျိုးကို ငါကတော့ လူရာမသွင်းဘူး၊ မင်းနဲ့ ဘာမှမဆိုင်တော့ဘူး။